# Γράφω περιγραφή

> Από το γενικό στο ειδικό, με λέξεις που βλέπεις.

Γλώσσα, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/language/describing

## Τι θα μάθεις

- Να γράφεις περιγραφή που ξεκινά από το σύνολο και προχωρά στις λεπτομέρειες.
- Να βάζεις τις λεπτομέρειες σε σειρά: από πάνω προς τα κάτω ή από κοντά προς μακριά.
- Να περιγράφεις και με τις άλλες αισθήσεις, όχι μόνο με τα μάτια.
- Να διαλέγεις ακριβή επίθετα αντί για το «ωραίος» και το «καλός».

## Γράφω για να το δει κι ο άλλος

Όταν **περιγράφεις**, λες πώς είναι κάτι: ένα μέρος, ένα ζώο, ένας άνθρωπος.
Ο αναγνώστης δεν είναι εκεί. Οι λέξεις σου πρέπει να του φτιάξουν μια εικόνα
στο μυαλό.

> Η αυλή της γιαγιάς μου είναι μικρή και τετράγωνη. Γύρω γύρω έχει έναν ψηλό
> άσπρο τοίχο.
>
> Μπροστά στην πόρτα της κουζίνας απλώνεται μια γέρικη κληματαριά. Τα φύλλα
> της ρίχνουν πράσινη σκιά πάνω στο ξύλινο τραπέζι. Πιο πέρα, κοντά στον τοίχο,
> στέκονται σε σειρά πήλινες γλάστρες με βασιλικό και κατακόκκινα γεράνια.
> Στο βάθος, στη γωνία, είναι μια παλιά μπρούντζινη βρύση.
>
> Το απόγευμα η αυλή μυρίζει βρεγμένο χώμα και βασιλικό. Ακούγεται μόνο το
> νερό που στάζει από τη βρύση. Είναι το πιο ήσυχο μέρος που ξέρω.

## Πρώτα το σύνολο, μετά οι λεπτομέρειες

Η περιγραφή της αυλής έχει τρία κομμάτια:

| Κομμάτι   | Τι λέει                                               | Στην περιγραφή της αυλής              |
| --------- | ----------------------------------------------------- | ------------------------------------- |
| **Αρχή**  | το **σύνολο**: τι είναι και πώς φαίνεται με μια ματιά | μικρή, τετράγωνη, με ψηλό άσπρο τοίχο |
| **Μέση**  | τις **λεπτομέρειες**, τη μία μετά την άλλη            | κληματαριά, τραπέζι, γλάστρες, βρύση  |
| **Τέλος** | τι **νιώθεις** εσύ γι' αυτό                           | το πιο ήσυχο μέρος που ξέρω           |

Αυτό είναι το **σχέδιο** της περιγραφής. Το φτιάχνεις πριν γράψεις, με λίγες
λέξεις σε ένα χαρτί.

> **Κλειδί**
>
> Η περιγραφή ξεκινά από το **σύνολο**, αυτό που βλέπεις με μια ματιά. Ύστερα
> πλησιάζεις και λες τις **λεπτομέρειες**, μία μία. Στο τέλος λες τι νιώθεις εσύ.

Γράφεις συνήθως στον **ενεστώτα** (είναι, έχει, μυρίζει), για να νιώθει ο
αναγνώστης ότι το βλέπει τώρα.

## Μια σειρά για τα μάτια

Οι λεπτομέρειες μπαίνουν με μια **σειρά**, σαν να κοιτάς με τα μάτια σου.

| Τι περιγράφεις   | Ποια σειρά                    | Λέξεις που βοηθούν                            |
| ---------------- | ----------------------------- | --------------------------------------------- |
| ένα **μέρος**    | από **κοντά** προς **μακριά** | μπροστά, δίπλα, πιο πέρα, στο βάθος           |
| ένα **ζώο**      | από **πάνω** προς τα **κάτω** | στο κεφάλι, στην πλάτη, στα πόδια             |
| έναν **άνθρωπο** | από **πάνω** προς τα **κάτω** | τα μαλλιά, το πρόσωπο, τα ρούχα, τα παπούτσια |

Στην αυλή της γιαγιάς η σειρά είναι από κοντά προς μακριά: **μπροστά** στην
πόρτα η κληματαριά, **πιο πέρα** οι γλάστρες, **στο βάθος** η βρύση.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Βάλε την περιγραφή σε σειρά*

## Όχι μόνο με τα μάτια

Τα περισσότερα τα βλέπεις. Κάποια όμως τα **ακούς**, τα **μυρίζεις**, τα
**αγγίζεις** ή τα **γεύεσαι**.

- **βλέπω**: χρώμα, σχήμα, μέγεθος. «κατακόκκινα γεράνια»
- **ακούω**: ήχους. «το νερό που στάζει από τη βρύση»
- **μυρίζω**: μυρωδιές. «βρεγμένο χώμα και βασιλικό»
- **αγγίζω**: ζεστό ή κρύο, μαλακό ή σκληρό. «ο κρύος πέτρινος τοίχος»
- **γεύομαι**: γεύσεις. «τα γλυκά σταφύλια της κληματαριάς»

Μία ή δύο τέτοιες λεπτομέρειες φτάνουν για να νιώσει ο αναγνώστης ότι στέκεται
εκεί.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Με ποια αίσθηση;*

## Ακριβείς λέξεις αντί για «ωραίος»

Το «ωραίος» λέει ότι κάτι σου αρέσει. Δεν λέει **πώς είναι**.

- Αντί για «ένα ωραίο σπίτι»: **ένα πέτρινο σπίτι με μπλε παράθυρα**
- Αντί για «ένας μεγάλος σκύλος»: **ένας σκύλος ψηλός ως το τραπέζι**
- Αντί για «ένα καλό φαγητό»: **ένα ζεστό, αχνιστό φαγητό**
- Αντί για «μια ωραία μέρα»: **μια ηλιόλουστη μέρα χωρίς αέρα**

> **Πρόσεχε**
>
> Το πιο συχνό λάθος: «ωραίος», «ωραία», «ωραίο» σε κάθε πρόταση. «Η αυλή είναι
> ωραία. Έχει ωραία λουλούδια και μια ωραία βρύση.» Ούτε ένα χρώμα, ούτε ένα
> σχήμα.
>
> Ρώτα: **τι** είναι ωραίο σε αυτό; Το χρώμα; Το σχήμα; Η μυρωδιά; Αυτό γράψε.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Κάνε πιο ακριβή την πρόταση «Η γάτα μας είναι πολύ ωραία.»

1. Το «ωραία» δεν λέει τι βλέπουμε. Ρωτάμε: τι είναι ωραίο στη γάτα;
2. Βρίσκουμε λεπτομέρειες που φαίνονται: το χρώμα του τριχώματος και τα μάτια.
   Και μία που την αγγίζουμε: πόσο μαλακή είναι.
3. Γράφουμε: «Η γάτα μας είναι γκρίζα με άσπρες κάλτσες στα πόδια. Έχει μεγάλα
   πράσινα μάτια, και η γούνα της είναι μαλακή σαν βαμβάκι.»

### Παράδειγμα 2: Φτιάξε το σχέδιο για την περιγραφή του παππού σου.

1. **Αρχή, το σύνολο.** Τι βλέπει κανείς με μια ματιά; Ο παππούς είναι κοντός και
   στρουμπουλός.
2. **Μέση, οι λεπτομέρειες.** Για άνθρωπο πάμε από πάνω προς τα κάτω: γυαλιά στη μύτη,
   άσπρο μουστάκι, καρό πουκάμισο, φθαρμένες παντόφλες. Προσθέτουμε και μια άλλη
   αίσθηση: μυρίζει πάντα καφέ.
3. **Τέλος, τι νιώθω.** Όταν γελάει, γελάω κι εγώ.

   Το σχέδιο είναι έτοιμο. Κάθε σημείωση θα γίνει μία ή δύο προτάσεις.

> **Θυμήσου**
>
> 1. **Σχέδιο**: αρχή, μέση, τέλος.
> 2. Πρώτα το **σύνολο**.
> 3. **Λεπτομέρειες** με **σειρά**: από πάνω προς τα κάτω ή από κοντά προς μακριά.
> 4. Μια **άλλη αίσθηση**: ήχος, μυρωδιά, άγγιγμα.
> 5. **Ακριβή** επίθετα αντί για το «ωραίος».

## Ερωτήσεις

1. Με τι ξεκινάει μια καλή περιγραφή;
   - Με το σύνολο: τι φαίνεται με μια ματιά
   - Με τη μικρότερη λεπτομέρεια
   - Με το τι νιώθεις εσύ
   - Με ό,τι σου έρθει πρώτο στο μυαλό
2. Ποια πρόταση ταιριάζει ως πρώτη στην περιγραφή ενός σκύλου;
   - Ο Μπόμπος είναι μικρός και παχουλός.
   - Το αριστερό του αυτί έχει μια μαύρη βούλα.
   - Τα νύχια του είναι κοντά.
   - Τον αγαπώ πολύ.
3. Περιγράφεις την τάξη σου από την πόρτα ως το παράθυρο. Ποια σειρά ακολουθείς;
   - Από κοντά προς μακριά
   - Από τα παπούτσια προς τα μαλλιά
   - Από το πιο ακριβό στο πιο φτηνό
   - Καμία σειρά, όπως τα θυμάσαι
4. Περιγράφεις από πάνω προς τα κάτω την κυρία Ρένα. Τι γράφεις αμέσως μετά τα μαλλιά της;
   - Το πρόσωπό της
   - Τα παπούτσια της
   - Τη φούστα της
   - Το σπίτι της
5. Ποια λεπτομέρεια περιγράφει κάτι που ακούς;
   - Τα τζιτζίκια τραγουδούν στα πεύκα.
   - Τα πεύκα είναι σκούρα πράσινα.
   - Το ρετσίνι μυρίζει έντονα.
   - Ο κορμός είναι τραχύς.
6. Ποια φράση δείχνει στον αναγνώστη πώς είναι το σπίτι;
   - ένα πέτρινο σπίτι με πράσινα παράθυρα
   - ένα ωραίο σπίτι
   - ένα πολύ καλό σπίτι
   - ένα σπίτι που μου αρέσει πάρα πολύ
7. Σε ποιον χρόνο γράφεται συνήθως μια περιγραφή, όπως «Η αυλή είναι μικρή και έχει μια βρύση»;
   - Στον ενεστώτα
   - Στον αόριστο
   - Στον μέλλοντα
   - Σε όλους μαζί, ανακατεμένους
8. Ποια πρόταση ταιριάζει ως τελευταία στην περιγραφή ενός πάρκου;
   - Εκεί νιώθω πάντα ελεύθερος.
   - Το πάρκο είναι μεγάλο και στρογγυλό.
   - Δίπλα στην είσοδο είναι μια κούνια.
   - Το πάρκο είναι ωραίο.
9. Η Δανάη περιγράφει το ψυγείο από πάνω προς τα κάτω: «Το ψυγείο μας είναι ψηλό και άσπρο. Στο πάνω ράφι έχει γάλα. Στο κάτω συρτάρι έχει λαχανικά. Στο μεσαίο ράφι έχει αυγά.» Τι πρέπει να διορθώσει;
   - Να πει τα αυγά πριν από τα λαχανικά
   - Να ξεκινήσει από το γάλα, όχι από όλο το ψυγείο
   - Να γράψει «ωραίο» αντί για «ψηλό και άσπρο»
   - Τίποτα, η σειρά είναι σωστή
10. Η Αλίκη θέλει να βάλει στην περιγραφή της κουζίνας μια λεπτομέρεια που δεν τη βλέπεις με τα μάτια. Ποια ταιριάζει;
   - Το τηγάνι τσιτσιρίζει στη φωτιά.
   - Τα ντουλάπια είναι γαλάζια.
   - Η κουζίνα είναι πολύ ωραία.
   - Δίπλα στο παράθυρο κρέμεται ένα ημερολόγιο.

## Ασκήσεις

1. Στην περιγραφή της αυλής της γιαγιάς: τι είναι στο βάθος, στη γωνία;
2. Άλλαξε το «ωραίο» με δύο ακριβή επίθετα: «Φόρεσα ένα ωραίο φόρεμα.»
3. Γράψε δύο λεπτομέρειες για έναν φούρνο: μία που ακούς και μία που μυρίζεις.
4. Περίγραψε το αγαπημένο σου ζώο με τέσσερις προτάσεις: το σύνολο, δύο λεπτομέρειες από πάνω προς τα κάτω, τι νιώθεις.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/language/describing
