# Το επίθετο ταιριάζει με το ουσιαστικό

> Ο καλός φίλος, η καλή φίλη, τα καλά παιδιά.

Γλώσσα, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/language/adjective-agreement

## Τι θα μάθεις

- Να ξέρεις ότι το επίθετο παίρνει το γένος, τον αριθμό και την πτώση του ουσιαστικού.
- Να γράφεις επίθετα σε -ος, -η, -ο όπως το «καλός, καλή, καλό».
- Να γράφεις επίθετα σε -ος, -α, -ο όπως το «ωραίος, ωραία, ωραίο».
- Να ταιριάζεις το επίθετο με το άρθρο και όχι με την κατάληξη του ουσιαστικού.

## Το επίθετο ακολουθεί

Το **επίθετο** λέει πώς είναι κάτι: ψηλός, ωραίος, κίτρινος. Δεν έχει δικό του
γένος. Το παίρνει από το ουσιαστικό που περιγράφει:

- ο **κίτρινος** ήλιος
- η **κίτρινη** μπανάνα
- το **κίτρινο** λεμόνι

Αυτό το ταίριασμα λέγεται **συμφωνία**: αλλάζει το ουσιαστικό, αλλάζει και το επίθετο.

> **Κλειδί**
>
> Το επίθετο συμφωνεί με το ουσιαστικό σε **τρία**:
>
> - στο **γένος**: ο καλός φίλος, η καλή φίλη
> - στον **αριθμό**: ο καλός φίλος, οι καλοί φίλοι
> - στην **πτώση**: ο καλός φίλος, του καλού φίλου

## Επίθετα σε -ος, -η, -ο

Τα περισσότερα κλίνονται σαν το **καλός**:

| Πτώση      | Αρσενικό  | Θηλυκό    | Ουδέτερο  |
| ---------- | --------- | --------- | --------- |
| Ονομαστική | ο καλός   | η καλή    | το καλό   |
| Γενική     | του καλού | της καλής | του καλού |
| Αιτιατική  | τον καλό  | την καλή  | το καλό   |
| Κλητική    | καλέ      | καλή      | καλό      |

Στον πληθυντικό:

| Πτώση      | Αρσενικό    | Θηλυκό    | Ουδέτερο  |
| ---------- | ----------- | --------- | --------- |
| Ονομαστική | οι καλοί    | οι καλές  | τα καλά   |
| Γενική     | των καλών   | των καλών | των καλών |
| Αιτιατική  | τους καλούς | τις καλές | τα καλά   |
| Κλητική    | καλοί       | καλές     | καλά      |

Έτσι και το μικρός, το ψηλός, το χαρούμενος.

## Επίθετα σε -ος, -α, -ο

Κάποια επίθετα παίρνουν στο θηλυκό **-α** αντί για -η: ο **ωραίος**, η
**ωραία**, το **ωραίο**. Συνήθως όταν πριν από την κατάληξη υπάρχει
**φωνήεν**: ωραί-ος, νέ-ος, αρχαί-ος, κρύ-ος.

| Πτώση      | Αρσενικό   | Θηλυκό     | Ουδέτερο   |
| ---------- | ---------- | ---------- | ---------- |
| Ονομαστική | ο ωραίος   | η ωραία    | το ωραίο   |
| Γενική     | του ωραίου | της ωραίας | του ωραίου |
| Αιτιατική  | τον ωραίο  | την ωραία  | το ωραίο   |

Στον πληθυντικό: οι ωραίοι, οι ωραίες, τα ωραία.

> **Θυμήσου**
>
> Ο κρύος, **η κρύα**, το κρύο. Ο αρχαίος, **η αρχαία**, το αρχαίο. Όχι «η
> κρύη» ούτε «η αρχαίη».

*Διαδραστικό στη σελίδα: Πού ταιριάζει το επίθετο;*

## Το άρθρο αποφασίζει, όχι η κατάληξη

> **Πρόσεχε**
>
> Μην αντιγράφεις την κατάληξη του ουσιαστικού στο επίθετο:
>
> - ο **καλός** ταμίας, ο **άσπρος** καναπές: αρσενικά, ας τελειώνουν σε -ας και -ές
> - **το μεγάλο** λάθος: ουδέτερο, ας τελειώνει σε -ος
> - **η κεντρική** οδός: θηλυκό
>
> Το επίθετο ακολουθεί το **γένος**, και το γένος το λέει το άρθρο.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Φτιάξε τη φράση*

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ποια μορφή του επιθέτου «ευγενικός» ταιριάζει στο κενό: «Χαιρέτησα τον … ταμία»;

1. Λέμε «ο ταμίας»: το ουσιαστικό είναι **αρσενικό**, ας τελειώνει σε -ας.
2. Ένας ταμίας: **ενικός**. Το άρθρο «τον» δείχνει **αιτιατική**.
3. Το επίθετο παίρνει τα ίδια: αρσενικό, ενικός, αιτιατική. Γράφουμε «Χαιρέτησα
   τον **ευγενικό** ταμία».

### Παράδειγμα 2: Βρες το λάθος στην πρόταση «Η οδός είναι πολύ στενός».

1. Το ουσιαστικό είναι η **οδός**: το άρθρο «η» δείχνει **θηλυκό**.
2. Το «στενός» είναι αρσενικό. Πήρε την κατάληξη -ος από το «οδός», όχι το γένος του.
3. Το επίθετο συμφωνεί και μετά το «είναι»: «Η οδός είναι πολύ **στενή**».

## Ερωτήσεις

1. Ποιο επίθετο ταιριάζει: «η … μέρα»;
   - ζεστή
   - ζεστός
   - ζεστό
   - ζεστοί
2. Ποια φράση είναι γραμμένη σωστά;
   - η ωραία θάλασσα
   - η ωραίη θάλασσα
   - η ωραίος θάλασσα
   - η ωραίο θάλασσα
3. Ποια φράση για τον καφέ είναι σωστή;
   - ο ζεστός καφές
   - ο ζεστές καφές
   - ο ζεστή καφές
   - ο ζεστό καφές
4. Σε τι συμφωνεί το επίθετο με το ουσιαστικό;
   - Σε γένος, αριθμό και πτώση
   - Μόνο σε γένος και αριθμό
   - Στην κατάληξη της λέξης
   - Στο πρώτο γράμμα
5. Συμπλήρωσε: «Το σπίτι του … γείτονα έχει κήπο.» (καλός)
   - καλού
   - καλός
   - καλό
   - καλοί
6. Ποια φράση για τις πόλεις είναι σωστή;
   - οι μεγάλες πόλεις
   - οι μεγάλοι πόλεις
   - οι μεγάλη πόλεις
   - τα μεγάλα πόλεις
7. Συμπλήρωσε: «Το δάσος είναι …» (πυκνός)
   - πυκνό
   - πυκνός
   - πυκνή
   - πυκνά
8. Ποιο είναι το θηλυκό του επιθέτου «νέος»;
   - νέα
   - νέη
   - νέο
   - νέες
9. Βρες το λάθος: «Ο παππούς έχει έναν μικρό κήπο. Εκεί μεγαλώνουν ψηλά καλαμπόκια και κόκκινες ντομάτες. Κάθε πρωί ποτίζει τις μεγάλοι γλάστρες.»
   - τις μεγάλοι γλάστρες
   - έναν μικρό κήπο
   - ψηλά καλαμπόκια
   - κόκκινες ντομάτες
10. Λέμε «η λεωφόρος», όπως λέμε «η οδός». Ποια φράση είναι σωστή;
   - η μεγάλη λεωφόρος
   - η μεγάλος λεωφόρος
   - ο μεγάλος λεωφόρος
   - το μεγάλο λεωφόρος

## Ασκήσεις

1. Γράψε το θηλυκό και το ουδέτερο του επιθέτου «μικρός».
2. Συμπλήρωσε με το επίθετο «άγριος»: «τα … κύματα».
3. Γράψε στον πληθυντικό: «ο καλός μαθητής».
4. Διόρθωσε τα δύο επίθετα: «Είδαμε ένα ψηλός βουνό και μια ωραίη λίμνη.»

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/language/adjective-agreement
