# Ουπς! Ένα λάθος

> Δοκιμάζω, βλέπω τι έγινε, αλλάζω ένα πράγμα και ξαναδοκιμάζω.

Πληροφορική, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/informatics/oops-bugs

## Τι θα μάθεις

- Να δέχεσαι ότι τα λάθη στα προγράμματα είναι συνηθισμένα και διορθώνονται.
- Να τρέχεις ένα πρόγραμμα και να λες τι έκανε, σε σύγκριση με αυτό που ήθελες.
- Να αλλάζεις ένα μόνο πράγμα κάθε φορά και να ξαναδοκιμάζεις.
- Να διορθώνεις μια λάθος εντολή στο πρόγραμμα ενός ρομπότ.

## Όλα τα προγράμματα έχουν λάθη

&#x20;Γράφεις ένα πρόγραμμα για το ρομπότ, πατάς «Τρέξε», και το
ρομπότ πάει αλλού. Ουπς!

Δεν σημαίνει ότι δεν τα καταφέρνεις. Συμβαίνει σε **όλους**, και σε όσους
φτιάχνουν προγράμματα κάθε μέρα, για χρόνια. Τα πρώτα προγράμματα σχεδόν ποτέ
δεν δουλεύουν με την πρώτη.

Ένα λάθος σε πρόγραμμα λέγεται **bug** (μπαγκ), «ζουζούνι» στα αγγλικά. Δεν
είναι ντροπή. Το να βρίσκεις και να διορθώνεις λάθη είναι μέρος της δουλειάς.

> **Κλειδί**
>
> Ένα λάθος διορθώνεται με έναν μικρό κύκλο, που τον κάνεις όσες φορές χρειαστεί:
>
> 1. **Δοκιμάζω**: τρέχω το πρόγραμμα.
> 2. **Βλέπω τι έγινε**: πού πήγε, τι έκανε, πού σταμάτησε.
> 3. **Αλλάζω ένα πράγμα**.
> 4. **Ξαναδοκιμάζω**.

## Δοκιμάζω και βλέπω

**Κοιτάζεις** τι κάνει το πρόγραμμα. Όχι μόνο αν πέτυχε, αλλά **πώς**
κινήθηκε:

- Πού ήθελα να πάει;
- Πού πήγε στ' αλήθεια;
- Σε ποια εντολή άρχισε να πηγαίνει αλλού;

Δεν πρόλαβες να δεις; Τρέξ' το ξανά. Όσες φορές κι αν τρέξει, κάνει ακριβώς
τα ίδια. Αυτό που βλέπεις δίνει συχνά και μια ιδέα για αλλαγή:

| Τι είδα                                    | Μια πρώτη ιδέα για αλλαγή                                            |
| ------------------------------------------ | -------------------------------------------------------------------- |
| σταμάτησε ένα τετράγωνο πριν από το αστέρι | προσθέτω μία εντολή στο τέλος                                        |
| πέρασε πάνω από το αστέρι και συνέχισε     | σβήνω την τελευταία εντολή                                           |
| κάποια στιγμή πήγε ανάποδα                 | αλλάζω εκείνο το βελάκι στο αντίθετο                                 |
| δεν κουνήθηκε καθόλου                      | κοιτάζω αν ξεκινάει το πρόγραμμα, π.χ. αν υπάρχει καπέλο στο Scratch |

Είναι ιδέες, όχι σίγουρες απαντήσεις. Γι' αυτό **ξαναδοκιμάζεις**.

## Αλλάζω ένα πράγμα

Ο πειρασμός είναι να τα σβήσεις όλα, ή να αλλάξεις πέντε εντολές μαζί, μήπως
και πετύχει. Καλύτερα **ένα πράγμα κάθε φορά**: έτσι ξέρεις τι έκανε η αλλαγή
σου.

| Αν αλλάξεις…            | …και μετά δουλέψει                  | …και μετά δεν δουλέψει                            |
| ----------------------- | ----------------------------------- | ------------------------------------------------- |
| **ένα** πράγμα          | ξέρεις ποιο ήταν το λάθος           | ξέρεις ότι δεν ήταν αυτό, και το γυρίζεις πίσω    |
| **πολλά** πράγματα μαζί | δεν ξέρεις ποιο από όλα το διόρθωσε | δεν ξέρεις ποιο φταίει, ούτε αν χάλασες κάτι άλλο |

> **Πρόσεχε**
>
> &#x20;Μια αλλαγή δεν βοήθησε; **Γύρνα την πίσω** πριν δοκιμάσεις
> την επόμενη. Αλλιώς οι αλλαγές μαζεύονται, και χάνεις το νήμα.

## Ξαναδοκιμάζω

Τρέχεις ξανά. Τρία πράγματα μπορεί να γίνουν:

- **Δούλεψε.** Μπράβο, το βρήκες.
- **Πήγε λίγο καλύτερα.** Κάτι ακόμα λείπει. Βλέπεις πάλι και αλλάζεις το
  επόμενο πράγμα.
- **Δεν άλλαξε τίποτα ή χειροτέρεψε.** Τη γυρίζεις πίσω και δοκιμάζεις κάτι
  άλλο.

Και στα τρία έμαθες κάτι. Και μια αλλαγή που δεν πέτυχε σού λέει πού **δεν**
είναι το λάθος.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ουπς! Πού πήγε;*

Οι **τέσσερις πρώτες** εντολές είναι σωστές: το ρομπότ ανεβαίνει και
προσπερνάει τον τοίχο. Στην **πέμπτη** ανεβαίνει ξανά, ενώ έπρεπε να
**κατέβει** στη σειρά του αστεριού. Μία εντολή, και όλο το τέλος πήγε αλλού.

> **Θυμήσου**
>
> Ένα πρόγραμμα που δεν δούλεψε **δεν πάει χαμένο**. Τα περισσότερα κομμάτια
> του είναι συνήθως σωστά. Βρες το ένα που δεν είναι.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Το ρομπότ ξεκινάει σε άδειο πλέγμα. Το αστέρι είναι 2 τετράγωνα πάνω και 2 δεξιά. Το πρόγραμμα είναι: Πάνω, Πάνω, Δεξιά. Πώς το διορθώνουμε;

1. **Δοκιμάζω.** Τρέχουμε το πρόγραμμα.
2. **Βλέπω τι έγινε.** Ανέβηκε 2, πήγε 1 δεξιά, και σταμάτησε **ένα τετράγωνο
   αριστερά** από το αστέρι. Ό,τι υπάρχει είναι σωστό. Κάτι λείπει στο τέλος.
3. **Αλλάζω ένα πράγμα.** Προσθέτουμε ένα «Δεξιά» στο τέλος. Τίποτα άλλο.
4. **Ξαναδοκιμάζω.** Πάνω, Πάνω, Δεξιά, Δεξιά: στο αστέρι. Μία αλλαγή, και
   ξέρουμε ότι αυτό ήταν το λάθος.

### Παράδειγμα 2: Στο Scratch, ο γάτος του Νίκου πρέπει να κάνει 10 βήματα προς τα δεξιά όταν πατηθεί η σημαία. Όταν πατάει τη σημαία, ο γάτος κινείται, αλλά πολύ λίγο. Ο Νίκος θέλει να τα αλλάξει όλα. Τι του προτείνουμε;

1. **Βλέπω τι έγινε.**  Ο γάτος **κινείται**, και προς τη σωστή
   μεριά. Άρα το καπέλο και η κίνηση δουλεύουν. Λάθος είναι μόνο το **πόσο**.
2. Το τουβλάκι γράφει «κινήσου **1** βήματα». Στη θέση του 10 γράφτηκε 1.
3. **Αλλάζω ένα πράγμα.** Μόνο τον αριθμό, από 1 σε 10.
4. **Ξαναδοκιμάζω.** Σημαία: 10 βήματα. Αν ο Νίκος τα άλλαζε όλα, θα ξανάγραφε
   και όσα ήδη δούλευαν.

## Ερωτήσεις

1. Το πρώτο σου πρόγραμμα δεν δούλεψε. Τι σημαίνει αυτό;
   - Κάτι που συμβαίνει σε όλους και διορθώνεται
   - Ότι ο προγραμματισμός μάλλον δεν είναι για σένα
   - Ότι χάλασε ο υπολογιστής
   - Ότι πρέπει να τα σβήσεις όλα
2. Τι λένε οι προγραμματιστές «bug»;
   - Ένα λάθος σε πρόγραμμα
   - Ένα πρόγραμμα για ζώα
   - Ένα κομμάτι του υπολογιστή
   - Ένα πρόγραμμα που δουλεύει τέλεια
3. Το ρομπότ δεν έφτασε στο αστέρι. Τι κάνεις πρώτα;
   - Κοιτάζω πού πήγε και πού σταμάτησε
   - Αλλάζω όλες τις εντολές
   - Σβήνω το πρόγραμμα και αρχίζω από την αρχή
   - Προσθέτω κι άλλες εντολές στο τέλος, μήπως φτάσει
4. Γιατί είναι καλύτερο να αλλάζεις ένα πράγμα κάθε φορά;
   - Για να ξέρεις ποια αλλαγή έκανε τη διαφορά
   - Γιατί ο υπολογιστής δεν δέχεται πολλές αλλαγές μαζί
   - Γιατί έτσι τελειώνεις πιο αργά
   - Γιατί ένα πρόγραμμα έχει πάντα ένα μόνο λάθος
5. Άλλαξες μια εντολή, ξαναδοκίμασες, και το ρομπότ πάει ακόμα πιο μακριά από το αστέρι. Τι κάνεις;
   - Γυρίζω την αλλαγή πίσω και δοκιμάζω κάτι άλλο
   - Κρατάω την αλλαγή και αλλάζω κι άλλες τρεις
   - Τα παρατάω
   - Τρέχω το ίδιο πρόγραμμα ξανά, μήπως αυτή τη φορά πετύχει
6. Τρέχεις το ίδιο πρόγραμμα τρεις φορές χωρίς να αλλάξεις τίποτα. Τι θα κάνει το ρομπότ;
   - Ακριβώς το ίδιο και τις τρεις φορές
   - Κάθε φορά λίγο καλύτερα
   - Κάθε φορά κάτι διαφορετικό, στην τύχη
   - Την τρίτη φορά θα διορθωθεί μόνο του
7. Το ρομπότ σταμάτησε ένα τετράγωνο πριν από το αστέρι, πάνω στη σειρά του αστεριού. Ποια είναι μια καλή πρώτη αλλαγή;
   - Προσθέτω μία εντολή προς το αστέρι, στο τέλος
   - Σβήνω την πρώτη εντολή
   - Αλλάζω όλα τα «Δεξιά» του προγράμματος σε «Πάνω»
   - Αντιστρέφω τη σειρά των εντολών
8. Το ρομπότ κάνει σωστά τις 4 πρώτες εντολές και στην 5η πάει αλλού. Πού ψάχνεις το λάθος;
   - Στην 5η εντολή
   - Στην 1η εντολή
   - Στην τελευταία εντολή, όποια κι αν είναι
   - Σε όλες μαζί
9. Ο γάτος στο Scratch κινείται προς τη σωστή μεριά, αλλά πολύ περισσότερο απ' ό,τι ήθελες. Τι αλλάζεις πρώτα;
   - Τον αριθμό των βημάτων στο «κινήσου … βήματα»
   - Το καπέλο «όταν γίνει κλικ στη σημαία»
   - Διαγράφεις τον γάτο και βάζεις άλλο αντικείμενο
   - Την κατεύθυνση του γάτου
10. Άλλαξες μια εντολή και το πρόγραμμα πάλι δεν δούλεψε. Τι έμαθες;
   - Ότι το λάθος μάλλον δεν ήταν σε αυτή την εντολή
   - Τίποτα, ήταν χαμένος χρόνος
   - Ότι το πρόγραμμα αυτό δεν διορθώνεται με τίποτα
   - Ότι φταίει ο υπολογιστής

## Ασκήσεις

1. Γράψε με τη σειρά τα τέσσερα βήματα του κύκλου για να διορθώσεις ένα λάθος.
2. Σε άδειο πλέγμα, το αστέρι είναι 3 τετράγωνα δεξιά. Το πρόγραμμα είναι: Δεξιά, Δεξιά, Δεξιά, Δεξιά. Τι αλλάζεις;
3. Το αστέρι είναι 2 δεξιά και 1 κάτω. Το πρόγραμμα είναι: Δεξιά, Πάνω, Δεξιά. Ποια εντολή αλλάζεις, και σε τι;
4. Άλλαξες την 3η εντολή και το ρομπότ πήγε χειρότερα. Μετά άλλαξες και την 5η, και έφτασε. Ποια από τις δύο αλλαγές ξέρεις σίγουρα ότι χρειαζόταν, και για ποια δεν ξέρεις;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/informatics/oops-bugs
