# Ευγένεια και στο διαδίκτυο

> Πίσω από κάθε μήνυμα υπάρχει ένας άνθρωπος.

Πληροφορική, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/informatics/kind-online

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς γιατί ένα γραπτό μήνυμα παρεξηγείται πιο εύκολα από μια κουβέντα από κοντά.
- Να γράφεις μηνύματα που θα έλεγες και πρόσωπο με πρόσωπο.
- Να ξέρεις ότι τα κεφαλαία γράμματα διαβάζονται σαν φωνές.
- Να σκέφτεσαι πριν στείλεις, γιατί ένα μήνυμα δεν γυρίζει πίσω.
- Να ξέρεις τι κάνεις όταν κάποιος σου γράφει κάτι άσχημο.

## Ένα μήνυμα χωρίς φωνή και χωρίς πρόσωπο

Από κοντά, ο φίλος σου **ακούει** τη φωνή σου, χαρούμενη, κουρασμένη ή
θυμωμένη, και **βλέπει** το πρόσωπό σου, αν χαμογελάς ή αστειεύεσαι.&#x20;
Σε ένα γραπτό μήνυμα φτάνουν **μόνο οι λέξεις**:

> Εντάξει.

Χαρούμενο; Θυμωμένο; Βαριεστημένο; Δεν μπορείς να ξέρεις. Ο φίλος θα
μαντέψει, και μπορεί να μαντέψει λάθος.

> **Κλειδί**
>
> Πίσω από κάθε μήνυμα, σχόλιο ή «like» υπάρχει ένας **άνθρωπος**: ένα παιδί ή
> ένας μεγάλος με συναισθήματα, όπως εσύ.
>
> Ο κανόνας είναι απλός: **γράφε μόνο ό,τι θα έλεγες και από κοντά**, κοιτώντας
> τον άλλον στα μάτια.

## Κεφαλαία, θαυμαστικά και φατσούλες

Στο γραπτό, κάποια σημάδια παίρνουν τη θέση της φωνής:

| Αν γράψεις…             | …ο άλλος μπορεί να διαβάσει                    |
| ----------------------- | ---------------------------------------------- |
| ΟΛΑ ΜΕ ΚΕΦΑΛΑΙΑ         |  ότι **φωνάζεις**                              |
| πολλά θαυμαστικά!!!!!   | ότι είσαι πολύ θυμωμένος ή πολύ ενθουσιασμένος |
| μια απάντηση μιας λέξης | ότι βαριέσαι ή ότι είσαι θυμωμένος             |
| μια φατσούλα 🙂         |  ότι το λες φιλικά                             |

Οι φατσούλες (emoji) δείχνουν πώς το εννοείς. Δεν κάνουν όμως ένα άσχημο
μήνυμα ευγενικό. Το «Τρέχεις σαν χελώνα 😂» πληγώνει, και με φατσούλα που
γελάει.

## Σκέψου πριν στείλεις

&#x20;Οι λέξεις που λες φεύγουν. Ένα μήνυμα **μένει**: ο άλλος
μπορεί να το ξαναδιαβάσει, να το δείξει, να το θυμάται. Μόλις πατήσεις
«Αποστολή», **δεν γυρίζει πίσω**. Κι αν το σβήσεις, μπορεί να το έχει ήδη
διαβάσει.

Πριν πατήσεις «Αποστολή», τρεις ερωτήσεις:

1. **Θα το έλεγα από κοντά;**
2. **Πώς θα ένιωθα αν το διάβαζα εγώ;**
3. **Είμαι θυμωμένος τώρα;** Αν ναι, περίμενε λίγο. Ένα μήνυμα γραμμένο με
   θυμό, σε δέκα λεπτά συνήθως δεν το θέλεις.

> **Πρόσεχε**
>
> Ό,τι ισχύει στην αυλή, ισχύει και στο διαδίκτυο. Κοροϊδία, προσβολές, ή να
> αφήνεις επίτηδες κάποιον έξω από την ομάδα **πληγώνουν το ίδιο**, κι ας γίνονται
> μέσα από μια οθόνη.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Φιλικό ή μπορεί να πληγώσει;*

## Φωτογραφίες και ονόματα των άλλων

Ευγένεια είναι και τι **στέλνεις** για άλλους.

&#x20;Μια φωτογραφία με έναν φίλο σου είναι και δική του. Πριν τη
στείλεις ή την ανεβάσεις, **ρώτα τον**: «Μπορώ να τη στείλω;» Αν πει όχι, δεν
τη στέλνεις. Το ίδιο και για κάτι που σου είπε κρυφά: δεν το γράφεις σε άλλους
χωρίς να τον ρωτήσεις. Θα ήθελες να κυκλοφορεί μια αστεία φωτογραφία σου, χωρίς
να το ξέρεις;

## Όταν κάποιος σου γράφει κάτι άσχημο

&#x20;Ήρθε ένα μήνυμα που σε στενοχωρεί; Τότε:

- **Μην απαντήσεις με κάτι χειρότερο.** Έτσι το άσχημο γίνεται διπλό.
- **Μην το προωθήσεις.** Κάθε φορά που το στέλνεις, το διαβάζουν περισσότεροι.
- &#x20;**Δείξ' το σε έναν μεγάλο που εμπιστεύεσαι**: στους
  γονείς σου, στη δασκάλα, στον δάσκαλο. Μην το σβήσεις πριν το δει.

Γράφουν κάτι άσχημο σε έναν φίλο; Βοήθησε κι εσύ: πες του κάτι καλό, και πες
το σε έναν μεγάλο.

> **Θυμήσου**
>
> Δεν φταις εσύ όταν κάποιος σου γράφει κάτι άσχημο. Το να το πεις σε έναν μεγάλο
> **δεν** είναι «κάρφωμα». Είναι ο πιο σίγουρος τρόπος να σταματήσει.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ο Νίκος γράφει στον φίλο του: «ΕΛΑ ΤΩΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ!!!» Ο φίλος του νομίζει ότι ο Νίκος είναι θυμωμένος. Γιατί, και πώς θα το έγραφε καλύτερα;

1. Ο Νίκος ήταν **ενθουσιασμένος**, όχι θυμωμένος. Από κοντά, ο φίλος του θα
   έβλεπε το χαμόγελό του. Στο γραπτό όμως, όλα **κεφαλαία** και τρία
   **θαυμαστικά** διαβάζονται σαν φωνές.
2. Γράφει με μικρά γράμματα, και προσθέτει λίγες λέξεις που λένε πώς νιώθει:
   «Έλα στο παιχνίδι, σε περιμένουμε! 🙂». Το ίδιο μήνυμα, αλλά τώρα ο φίλος
   καταλαβαίνει και **πώς** το εννοεί.

### Παράδειγμα 2: Η Ελένη ανέβασε μια ζωγραφιά στη σχολική πλατφόρμα της τάξης. Ένα παιδί έγραψε από κάτω: «Χάλια, σαν μωρού». Η Ελένη θέλει να απαντήσει «Εσύ είσαι χάλια!». Τι της προτείνουμε;

1. Πρώτα, να **μην απαντήσει αμέσως**. Είναι θυμωμένη. Αν απαντήσει «Εσύ είσαι
   χάλια!», το ένα άσχημο σχόλιο γίνεται δύο, και το δεύτερο θα είναι δικό της.
2. &#x20;Να **δείξει το σχόλιο** στη δασκάλα ή στους γονείς της. Η
   δασκάλα μπορεί να μιλήσει με το άλλο παιδί και να σβήσει το σχόλιο.
3. Και να θυμάται ότι το σχόλιο λέει κάτι για αυτόν που το έγραψε, όχι για τη
   ζωγραφιά της. Πίσω από κάθε ζωγραφιά υπάρχει ένα παιδί που προσπάθησε.

## Ερωτήσεις

1. Γιατί ένα γραπτό μήνυμα παρεξηγείται πιο εύκολα από μια κουβέντα από κοντά;
   - Γιατί λείπουν η φωνή και το πρόσωπο του άλλου
   - Γιατί οι υπολογιστές αλλάζουν τις λέξεις
   - Γιατί τα μηνύματα είναι πάντα πολύ μεγάλα
   - Γιατί τα παιδιά δεν ξέρουν να διαβάζουν μηνύματα
2. Ποιος είναι ένας καλός κανόνας για ό,τι γράφεις στο διαδίκτυο;
   - Γράφω μόνο ό,τι θα έλεγα και από κοντά
   - Γράφω ό,τι θέλω, αφού ο άλλος δεν με βλέπει
   - Γράφω μόνο με κεφαλαία, για να φαίνεται
   - Απαντάω πάντα αμέσως, χωρίς να ξαναδιαβάσω
3. Τι μπορεί να σκεφτεί κάποιος αν του γράψεις ένα μήνυμα όλο με κεφαλαία;
   - Ότι του φωνάζεις
   - Ότι είσαι πολύ ευγενικός
   - Ότι γράφεις ψιθυριστά
   - Τίποτα, τα κεφαλαία δεν αλλάζουν το μήνυμα
4. Κάποιος γράφει «Έπαιξες χάλια 😂». Η φατσούλα το κάνει ευγενικό;
   - Όχι, το μήνυμα πληγώνει και με φατσούλα
   - Ναι, η φατσούλα δείχνει ότι είναι αστείο
   - Ναι, κάθε μήνυμα με φατσούλα είναι φιλικό
   - Εξαρτάται μόνο από το χρώμα της φατσούλας
5. Τι γίνεται μόλις πατήσεις «Αποστολή» σε ένα μήνυμα;
   - Φεύγει, και ίσως δεν μπορείς να το πάρεις πίσω
   - Μπορείς πάντα να το σβήσεις πριν το δει ο άλλος
   - Εξαφανίζεται μόνο του μετά από λίγο
   - Το διαβάζει πρώτα ένας μεγάλος και μετά φτάνει
6. Είσαι πολύ θυμωμένος με έναν φίλο και θέλεις να του γράψεις. Τι κάνεις;
   - Περιμένω λίγο να ηρεμήσω πριν γράψω
   - Του γράφω αμέσως ό,τι μου έρχεται
   - Του γράφω με κεφαλαία για να καταλάβει
   - Γράφω για αυτόν σε όλη την ομάδα
7. Κάποιος σου έγραψε κάτι άσχημο. Ποια είναι η καλύτερη αντίδραση;
   - Δεν απαντάω και το δείχνω σε έναν μεγάλο
   - Του απαντάω με κάτι ακόμα πιο άσχημο
   - Το προωθώ σε όλους τους φίλους μου, για να δουν τι έγραψε
   - Το κρατάω μυστικό από όλους, γιατί ίσως φταίω εγώ
8. Σε μια ομάδα μηνυμάτων της τάξης κάποιος γράφει: «Μην τη βάλετε στην ομάδα». Είναι αυτό εντάξει;
   - Όχι, το να αφήνεις επίτηδες κάποιον έξω πληγώνει
   - Ναι, αφού δεν γράφει κάτι άσχημο κατευθείαν σε εκείνη
   - Ναι, στο διαδίκτυο δεν μετράει
   - Είναι εντάξει αν συμφωνήσουν όλοι οι άλλοι
9. Βλέπεις ότι σε μια ομάδα γράφουν άσχημα σχόλια σε έναν φίλο σου. Τι μπορείς να κάνεις;
   - Να του πω κάτι καλό και να το πω σε έναν μεγάλο
   - Να γράψω κι εγώ ένα σχόλιο, για να μη μείνω απέξω
   - Τίποτα, δεν είναι δική μου δουλειά
   - Να βάλω «like» στα σχόλια
10. Ο φίλος σου σε ρωτάει «Θες να έρθεις να παίξουμε;» και θέλεις να πεις όχι φιλικά. Ποια απάντηση ταιριάζει;
   - «Σήμερα δεν μπορώ, έχω μάθημα. Αύριο; 🙂»
   - «Όχι.»
   - «ΟΧΙ, ΣΗΜΕΡΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ!!!»
   - Δεν απαντάω καθόλου και τον αφήνω να περιμένει

## Ασκήσεις

1. Ποια είναι η πρώτη από τις τρεις ερωτήσεις που κάνεις στον εαυτό σου πριν πατήσεις «Αποστολή»;
2. Ξαναγράψε το μήνυμα «ΦΕΡΕ ΤΗΝ ΜΠΑΛΑ ΑΥΡΙΟ!!!» ώστε να μην ακούγεται σαν φωνές.
3. Γράψε δύο πράγματα που δεν κάνεις όταν λάβεις ένα άσχημο μήνυμα.
4. Ένας φίλος σου έγραψε «Ωραία…» για τη ζωγραφιά σου, και δεν ξέρεις αν το εννοεί. Γράψε μια ευγενική απάντηση που τον ρωτάει.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/informatics/kind-online
