# Ο Τρωικός πόλεμος

> Ένα μήλο, δέκα χρόνια πολιορκία και ένα ξύλινο άλογο.

Ιστορία, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/history/trojan-war

## Τι θα μάθεις

- Να διηγείσαι πώς ξεκίνησε, σύμφωνα με τον μύθο, ο Τρωικός πόλεμος.
- Να ονομάζεις τους βασικούς ήρωες των Αχαιών και των Τρώων.
- Να εξηγείς πώς έπεσε η Τροία με το τέχνασμα του Δούρειου ίππου.
- Να ξεχωρίζεις τι είναι μύθος και τι βρήκαν οι αρχαιολόγοι στην Τροία.

## Ένα χρυσό μήλο

Όλα ξεκίνησαν, λέει ο μύθος, σε έναν γάμο. Ο **Πηλέας**, ένας από τους
Αργοναύτες, παντρευόταν τη θαλασσινή θεά **Θέτιδα**. Κάλεσαν όλους τους θεούς
εκτός από μία: την **Έριδα**, τη θεά της διχόνοιας.

&#x20;Η Έριδα θύμωσε και πέταξε ανάμεσα στους καλεσμένους ένα
**χρυσό μήλο** που έγραφε: «Για την πιο όμορφη». Αμέσως τρεις θεές το ζήτησαν:
η **Ήρα**, η **Αθηνά** και η **Αφροδίτη**.

Ο Δίας δεν ήθελε να διαλέξει ο ίδιος. Έστειλε τις θεές σε έναν νεαρό βοσκό στο
βουνό Ίδη, τον **Πάρη**, που ήταν στ' αλήθεια γιος του **Πριάμου**, του
βασιλιά της **Τροίας**. Κάθε θεά τού υποσχέθηκε ένα δώρο:

| Θεά      | Τι υποσχέθηκε στον Πάρη                         |
| -------- | ----------------------------------------------- |
| Ήρα      | να γίνει βασιλιάς πολλών χωρών                  |
| Αθηνά    | να είναι σοφός και να νικάει στους πολέμους     |
| Αφροδίτη | να παντρευτεί την πιο όμορφη γυναίκα του κόσμου |

Ο Πάρης έδωσε το μήλο στην **Αφροδίτη**. Η πιο όμορφη γυναίκα του κόσμου όμως,
η **Ελένη**, ήταν ήδη παντρεμένη με τον **Μενέλαο**, τον βασιλιά της Σπάρτης. Ο
Πάρης πήγε στη Σπάρτη ως φιλοξενούμενος και έφυγε κρυφά για την Τροία με την
Ελένη.

Ένα μήλο έφερε έναν πόλεμο. Γι' αυτό, όταν κάτι γίνεται αιτία για καβγά, το
λέμε **«μήλο της Έριδας»**.

## Οι Αχαιοί ξεκινούν

Ο Μενέλαος ζήτησε βοήθεια από τον αδερφό του, τον **Αγαμέμνονα**, βασιλιά των
**Μυκηνών**, κι εκείνος κάλεσε τους βασιλιάδες όλης της Ελλάδας. Ο Όμηρος τους
λέει **Αχαιούς**.

Πάνω από χίλια καράβια μαζεύτηκαν στο λιμάνι της **Αυλίδας** και πέρασαν το
Αιγαίο ως την Τροία, στη βορειοδυτική γωνιά της **Μικράς Ασίας**.

| Αχαιοί                                 | Τρώες                                                 |
| -------------------------------------- | ----------------------------------------------------- |
| **Αγαμέμνονας**, ο αρχηγός             | **Πρίαμος**, ο γέρος βασιλιάς                         |
| **Μενέλαος**, ο άντρας της Ελένης      | **Έκτορας**, ο μεγάλος γιος του, ο πιο γενναίος Τρώας |
| **Αχιλλέας**, ο πιο δυνατός πολεμιστής | **Πάρης**, ο γιος που πήρε την Ελένη                  |
| **Οδυσσέας**, ο πιο έξυπνος            | **Κασσάνδρα**, η κόρη του, που μάντευε το μέλλον      |
| **Αίαντας** και **Νέστορας**           | **Αινείας**, γενναίος Τρώας, γιος της Αφροδίτης       |

Ακόμα και οι θεοί χωρίστηκαν. Η Ήρα, η Αθηνά και ο Ποσειδώνας βοηθούσαν τους
Αχαιούς· η Αφροδίτη, ο Απόλλωνας και ο Άρης τους Τρώες.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Με ποιους πολεμούσε;*

## Δέκα χρόνια πολιορκία

&#x20;Η Τροία είχε ψηλά, γερά **τείχη**. Οι Αχαιοί έστησαν τις
σκηνές τους στην παραλία και την πολιόρκησαν **δέκα χρόνια**, χωρίς να μπορούν
να μπουν μέσα.

Ο ποιητής **Όμηρος** διηγείται μερικές μέρες του δέκατου χρόνου στην
**Ιλιάδα**. Το όνομα βγαίνει από το **Ίλιον**, το άλλο όνομα της Τροίας.

Στην Ιλιάδα ο Αχιλλέας μαλώνει με τον Αγαμέμνονα και αρνείται να πολεμήσει.
Όταν ο Έκτορας σκοτώνει τον αγαπημένο του φίλο, τον **Πάτροκλο**, ο Αχιλλέας
γυρίζει στη μάχη και νικάει τον Έκτορα. Στο τέλος ο γέρος Πρίαμος πηγαίνει
νύχτα, μόνος, στη σκηνή του Αχιλλέα και τον παρακαλά να του δώσει πίσω το σώμα
του γιου του. Ο Αχιλλέας θυμάται τον δικό του πατέρα και δέχεται.

Ο Όμηρος **σέβεται** και τις δύο πλευρές. Ο Έκτορας δεν είναι «κακός»: είναι
ένας γενναίος πατέρας που πολεμά για την πόλη του. Ο πόλεμος φέρνει πόνο σε
νικητές και νικημένους.

Αργότερα, λέει ο μύθος, ο Πάρης χτύπησε τον Αχιλλέα με ένα βέλος στη
**φτέρνα**. Όταν ήταν μωρό, η Θέτιδα τον είχε βουτήξει σε ένα μαγικό ποτάμι για
να γίνει άτρωτος, αλλά τον κρατούσε από τη φτέρνα, που έμεινε στεγνή. Από εδώ
βγαίνει η φράση **«αχίλλειος πτέρνα»**: το αδύνατο σημείο κάποιου.

## Ο Δούρειος ίππος

Αφού η δύναμη δεν έφτανε, ο **Οδυσσέας** σκέφτηκε ένα **τέχνασμα**. Οι Αχαιοί
έφτιαξαν ένα τεράστιο **ξύλινο άλογο** και έκρυψαν μέσα τους καλύτερους
πολεμιστές. Οι άλλοι έκαψαν τις σκηνές και έφυγαν με τα καράβια, σαν να τα
παρατούσαν. Στ' αλήθεια κρύφτηκαν πίσω από ένα κοντινό νησί.

Οι Τρώες βρήκαν το άλογο. Ο ιερέας **Λαοκόων** φώναξε να μην το εμπιστευτούν,
και η Κασσάνδρα προφήτευε καταστροφή, αλλά κανείς δεν τους άκουσε. Οι Τρώες
νόμισαν ότι ήταν δώρο για τη θεά Αθηνά και το έσυραν μέσα στην πόλη. Γιόρτασαν
ως αργά και αποκοιμήθηκαν.

Τη νύχτα οι πολεμιστές βγήκαν από το άλογο και άνοιξαν τις πύλες. Ο στρατός
είχε γυρίσει κρυφά, μπήκε στην πόλη, και η Τροία κάηκε. Ο Μενέλαος πήρε πίσω
την Ελένη.

> **Κλειδί**
>
> Η Τροία δεν έπεσε με τη **δύναμη** αλλά με την **εξυπνάδα**.
>
> Δέκα χρόνια μάχες δεν έφεραν νίκη. Ένα ξύλινο άλογο και ένα καλό σχέδιο την
> έφεραν σε μία νύχτα. Γι' αυτό ο Οδυσσέας έμεινε στον μύθο ως ο
> «πολυμήχανος», αυτός που βρίσκει πάντα λύση.

## Μύθος ή ιστορία;

Γύρω στο 1870 ο **Ερρίκος Σλήμαν** έσκαψε σε έναν λόφο της Μικράς Ασίας, στη
σημερινή **Τουρκία**, και βρήκε τα ερείπια της Τροίας: πολλές πόλεις χτισμένες
η μία πάνω στην άλλη. Μία από αυτές καταστράφηκε από φωτιά **περίπου το 1200
π.Χ.**

Μπορεί λοιπόν να έγινε πράγματι ένας πόλεμος στην Τροία. Το χρυσό μήλο, οι
θεοί που πολεμούν και η φτέρνα του Αχιλλέα όμως είναι **μύθος**.

*Τείχη της Τροίας, στον λόφο Χισαρλίκ της σημερινής Τουρκίας. Αυτές οι πέτρες είναι αληθινές. Το χρυσό μήλο και ο Δούρειος ίππος ανήκουν στον μύθο.*

*Διαδραστικό στη σελίδα: Μύθος ή εύρημα;*

> **Πρόσεχε**
>
> Ο Σλήμαν βρήκε στις **Μυκήνες** μια χρυσή μάσκα και τη βάφτισε «μάσκα του
> Αγαμέμνονα». Σήμερα ξέρουμε ότι είναι **πολύ πιο παλιά** από τον Τρωικό πόλεμο,
> άρα δεν ανήκε σε εκείνον τον Αγαμέμνονα. Το όνομα όμως έμεινε.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Οι Τρώες είχαν αντέξει δέκα χρόνια. Γιατί έβαλαν μόνοι τους τον εχθρό μέσα στην πόλη;

1. Είδαν τις σκηνές καμένες και τα καράβια φευγάτα, και νόμισαν ότι ο πόλεμος
   τελείωσε. Το άλογο έμοιαζε με **δώρο για την Αθηνά**· αν το άφηναν έξω, θα
   θύμωνε η θεά.
2. Το σχέδιο πέτυχε επειδή οι Τρώες είδαν αυτό που **ήθελαν** να δουν: το τέλος
   του πολέμου. Γι' αυτό δεν άκουσαν τον Λαοκόοντα και την Κασσάνδρα.

### Παράδειγμα 2: Ένας φίλος σου λέει: «Αφού βρέθηκε η Τροία, όλα όσα λέει ο Όμηρος έγιναν στ' αλήθεια». Έχει δίκιο;

1. Η Τροία είναι **πραγματική πόλη**: τα τείχη της και τα ίχνη της φωτιάς είναι
   ευρήματα. Κανένα εύρημα όμως δεν δείχνει θεές που μαλώνουν για ένα μήλο.
2. Ο φίλος σου δεν έχει δίκιο. Ο μύθος έχει ένα **κομμάτι αλήθειας**, έναν
   πραγματικό τόπο και ίσως έναν πραγματικό πόλεμο. Γύρω του όμως ο ποιητής έπλεξε
   πολλή **φαντασία**.

## Ερωτήσεις

1. Ποια θεά πέταξε το χρυσό μήλο στον γάμο του Πηλέα και της Θέτιδας;
   - Η Έριδα
   - Η Αφροδίτη
   - Η Ήρα
   - Η Θέτιδα
2. Γιατί ο Πάρης έδωσε το μήλο στην Αφροδίτη;
   - Του υποσχέθηκε την πιο όμορφη γυναίκα
   - Του υποσχέθηκε να γίνει βασιλιάς πολλών χωρών
   - Του υποσχέθηκε να νικάει σε κάθε πόλεμο
   - Τον διέταξε ο Δίας
3. Ποιος ήταν ο αρχηγός όλων των Αχαιών στον Τρωικό πόλεμο;
   - Ο Αγαμέμνονας
   - Ο Αχιλλέας
   - Ο Έκτορας
   - Ο Οδυσσέας
4. Πόσο κράτησε η πολιορκία της Τροίας, σύμφωνα με τον μύθο;
   - Δέκα χρόνια
   - Δέκα μέρες
   - Ένα καλοκαίρι
   - Εκατό χρόνια
5. Ποιος σκέφτηκε το τέχνασμα με το ξύλινο άλογο;
   - Ο Οδυσσέας
   - Ο Αχιλλέας
   - Ο Μενέλαος
   - Ο Λαοκόων
6. Σήμερα λέμε για κάτι ότι είναι «το μήλο της Έριδας». Τι εννοούμε;
   - Ότι είναι η αιτία ενός καβγά
   - Ότι είναι ένα πολύ νόστιμο φρούτο
   - Ότι είναι ένα πολύτιμο δώρο
   - Ότι είναι κάτι που το ξεχάσαμε
7. Γιατί ο Αχιλλέας μπορούσε να τραυματιστεί μόνο στη φτέρνα;
   - Από εκεί τον κρατούσε η μητέρα του στο ποτάμι
   - Φορούσε πανοπλία παντού εκτός από τα πόδια
   - Είχε χτυπήσει εκεί στο ταξίδι της Αργώς
   - Τον καταράστηκε η Έριδα στον γάμο των γονιών του
8. Πώς λέγεται το ποίημα του Ομήρου για τον Τρωικό πόλεμο;
   - Ιλιάδα
   - Οδύσσεια
   - Θεογονία
   - Αργοναυτικά

## Ασκήσεις

1. Σε ποιο λιμάνι μαζεύτηκαν τα καράβια των Αχαιών πριν ξεκινήσουν;
2. Πώς ένα χρυσό μήλο έφερε, σύμφωνα με τον μύθο, έναν πόλεμο δέκα χρόνων;
3. Ο γέρος Πρίαμος παρακαλά τον Αχιλλέα να του δώσει πίσω το σώμα του Έκτορα: «Θυμήσου τον πατέρα σου, Αχιλλέα, που μοιάζεις με θεό· είναι γέρος σαν κι εμένα. […] Εγώ τόλμησα ό,τι δεν τόλμησε ποτέ άλλος άνθρωπος στη γη: να φιλήσω το χέρι του άντρα που σκότωσε τα παιδιά μου.» — Όμηρος, Ιλιάδα, 8ος αι. π.Χ. Τι μας δείχνει αυτό το κομμάτι για το πώς έβλεπε ο Όμηρος τον πόλεμο;
4. Ποιος σου φαίνεται ο πιο σπουδαίος ήρωας του Τρωικού πολέμου: ο Αχιλλέας, ο Οδυσσέας ή ο Έκτορας; Γιατί;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/history/trojan-war
