# Ο Ηρακλής και οι άθλοι του

> Δώδεκα δοκιμασίες για τον πιο δυνατό ήρωα της Ελλάδας.

Ιστορία, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/history/heracles

## Τι θα μάθεις

- Να λες ποιος ήταν ο Ηρακλής και γιατί έκανε τους δώδεκα άθλους.
- Να περιγράφεις μερικούς από τους άθλους και πώς τους κατάφερε.
- Να εξηγείς ότι ο ήρωας νικούσε με τη δύναμη αλλά και με την εξυπνάδα του.
- Να αναγνωρίζεις εκφράσεις της γλώσσας μας που βγήκαν από τον μύθο.

## Ο πιο δυνατός ήρωας

Οι αρχαίοι είχαν μύθους και για **ήρωες**: ανθρώπους με τρομερή δύναμη και
θάρρος, που συχνά είχαν γονιό έναν θεό. Ο πιο αγαπημένος ήταν ο **Ηρακλής**.

Ήταν γιος του **Δία** και μιας θνητής, της **Αλκμήνης**, και γεννήθηκε στη
**Θήβα**. Η **Ήρα**, η γυναίκα του Δία, ζήλευε και τον μισούσε από την πρώτη
μέρα.

&#x20;Όταν ήταν ακόμα μωρό, η Ήρα έστειλε δύο φίδια στην κούνια
του. Ο μικρός Ηρακλής τα έπιασε με τα χεράκια του και τα έπνιξε.

## Γιατί έκανε δώδεκα άθλους

Η Ήρα του έστειλε κάποτε μια τρέλα, και ο ήρωας έκανε μεγάλο κακό στην ίδια
του την οικογένεια χωρίς να το καταλάβει. Όταν συνήλθε, ρώτησε το μαντείο των
**Δελφών** τι να κάνει. Ο χρησμός του είπε να υπηρετήσει τον βασιλιά
**Ευρυσθέα** των Μυκηνών.

Ο Ευρυσθέας του έδωσε **δώδεκα** πολύ δύσκολες δουλειές, τους **άθλους**.

## Οι δώδεκα άθλοι

| Άθλος                      | Τι έπρεπε να κάνει                                    |
| -------------------------- | ----------------------------------------------------- |
| 1. Το λιοντάρι της Νεμέας  | να σκοτώσει ένα λιοντάρι που δεν το έπιαναν τα όπλα   |
| 2. Η Λερναία Ύδρα          | να νικήσει ένα φίδι-τέρας με πολλά κεφάλια            |
| 3. Η ελαφίνα της Κερύνειας | να πιάσει ζωντανή μια ελαφίνα με χρυσά κέρατα         |
| 4. Ο κάπρος του Ερύμανθου  | να φέρει ζωντανό ένα τεράστιο αγριογούρουνο           |
| 5. Οι στάβλοι του Αυγεία   | να καθαρίσει σε μία μέρα στάβλους γεμάτους κοπριά     |
| 6. Οι Στυμφαλίδες όρνιθες  | να διώξει σμήνη από επικίνδυνα πουλιά                 |
| 7. Ο ταύρος της Κρήτης     | να πιάσει έναν άγριο ταύρο                            |
| 8. Τα άλογα του Διομήδη    | να φέρει τα άγρια άλογα ενός βασιλιά της Θράκης       |
| 9. Η ζώνη της Ιππολύτης    | να πάρει τη ζώνη της βασίλισσας των Αμαζόνων          |
| 10. Τα βόδια του Γηρυόνη   | να φέρει τα βόδια ενός γίγαντα από την άκρη της δύσης |
| 11. Τα μήλα των Εσπερίδων  | να φέρει χρυσά μήλα από τον κήπο των θεών             |
| 12. Ο Κέρβερος             | να ανεβάσει από τον Άδη τον σκύλο με τα τρία κεφάλια  |

Οι έξι πρώτοι άθλοι έγιναν στην **Πελοπόννησο**. Για τους άλλους ο Ηρακλής
ταξίδεψε μακριά, ως και στον κάτω κόσμο. Σε ένα από αυτά τα ταξίδια πέρασε από
τον Καύκασο και ελευθέρωσε τον **Προμηθέα**.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Στην Πελοπόννησο ή μακριά;*

## Δύναμη και εξυπνάδα

Μερικούς άθλους ο Ηρακλής τους κέρδισε με τη δύναμή του:

- &#x20;Το **λιοντάρι της Νεμέας** είχε δέρμα που δεν το τρυπούσαν
  ούτε βέλη ούτε σπαθιά. Ο Ηρακλής το έπνιξε με τα χέρια του. Από τότε φορούσε
  το δέρμα του σαν πανοπλία, με το κεφάλι του λιονταριού για κράνος.
- Τον **Κέρβερο** τον έπιασε χωρίς όπλο, μόνο με τα χέρια, και μετά τον γύρισε
  πίσω στον Άδη.

*Ο Ηρακλής και ο Κέρβερος σε αθηναϊκό αγγείο, περίπου 2.500 χρόνια παλιό. Τον Ηρακλή τον γνωρίζεις από το δέρμα του λιονταριού που φοράει. Ο ζωγράφος έδωσε στον σκύλο δύο κεφάλια, όχι τρία.*

Σε άλλους η δύναμη δεν έφτανε:

- Για κάθε κεφάλι της **Ύδρας** που έκοβε, φύτρωναν δύο. Ο ανιψιός του, ο
  **Ιόλαος**, έκαιγε τον λαιμό με ένα αναμμένο δαυλί, για να μη βγαίνουν
  καινούργια.
- Τους **στάβλους του Αυγεία** δεν τους καθάρισε με φτυάρι. Άλλαξε τον δρόμο
  δύο ποταμών, του **Αλφειού** και του **Πηνειού**, και το νερό τα ξέπλυνε όλα.
- Τις **Στυμφαλίδες** τις τρόμαξε με χάλκινα κρόταλα, δώρο της Αθηνάς. Μόλις
  πέταξαν από τα δέντρα, τις χτύπησε με το τόξο του.
- Για τα **μήλα των Εσπερίδων** ζήτησε βοήθεια από τον Τιτάνα **Άτλαντα**, που
  κρατούσε τον ουρανό στους ώμους. Ο Ηρακλής κράτησε τον ουρανό, κι ο Άτλαντας
  έφερε τα μήλα.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Πώς τα κατάφερε;*

> **Κλειδί**
>
> Ο Ηρακλής δεν ήταν μόνο δυνατός. Ήταν και **έξυπνος** και **επίμονος**.
>
> Όταν η δύναμη δεν έφτανε, έβρισκε άλλο τρόπο ή ζητούσε βοήθεια. Γι' αυτό οι
> αρχαίοι τον θαύμαζαν: έδειχνε ότι ένας άνθρωπος μπορεί να τα βγάλει πέρα με
> πολύ δύσκολες δοκιμασίες.

> **Πρόσεχε**
>
> Ο Ηρακλής **δεν** ήταν ένας από τους δώδεκα θεούς. Γεννήθηκε **θνητός**, γιος
> θεού και ανθρώπου. Ο μύθος λέει ότι, όταν πέθανε, ο Δίας τον ανέβασε στον
> Όλυμπο και τον έκανε αθάνατο.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Η μαμά κοιτάζει την αποθήκη και λέει: «Αυτό εδώ είναι η κόπρος του Αυγεία!» Τι εννοεί;

1. «Κόπρος» στα αρχαία σημαίνει κοπριά. Η φράση θυμίζει τους στάβλους που δεν
   είχαν καθαριστεί για χρόνια.
2. Η μαμά εννοεί ότι η αποθήκη είναι γεμάτη ακαταστασία και το τακτοποίημα θα
   είναι **τεράστια δουλειά**, σχεδόν άθλος.

   Κι όταν κάποιος προσπαθεί πάρα πολύ, λέμε ότι έκανε «**ηράκλεια**» προσπάθεια.

## Ερωτήσεις

1. Ποιοι ήταν οι γονείς του Ηρακλή;
   - Ο Δίας και η θνητή Αλκμήνη
   - Ο Δίας και η Ήρα
   - Ο βασιλιάς Ευρυσθέας και η Αλκμήνη
   - Ο Προμηθέας και η Πανδώρα
2. Τι έκανε ο Ηρακλής όταν ήταν ακόμα μωρό στην κούνια;
   - Έπνιξε με τα χέρια του δύο φίδια
   - Σκότωσε το λιοντάρι της Νεμέας
   - Έκλεψε τη φωτιά από τον Όλυμπο
   - Κρύφτηκε σε μια σπηλιά της Κρήτης
3. Για ποιον λόγο ο Ηρακλής έκανε τους δώδεκα άθλους;
   - Τον έστειλε ο χρησμός στον Ευρυσθέα
   - Ήθελε να γίνει ο ίδιος βασιλιάς των Μυκηνών
   - Τους είχε κερδίσει σε έναν αγώνα
   - Του το ζήτησε η Ήρα για να τον βοηθήσει
4. Γιατί ο Ηρακλής δεν σκότωσε το λιοντάρι της Νεμέας με τα βέλη του;
   - Τα όπλα δεν τρυπούσαν το δέρμα του
   - Είχε ξεχάσει το τόξο του
   - Ήθελε να το πιάσει ζωντανό για τον Ευρυσθέα
   - Το λιοντάρι πετούσε ψηλά
5. Τι γινόταν κάθε φορά που ο Ηρακλής έκοβε ένα κεφάλι της Λερναίας Ύδρας;
   - Φύτρωναν δύο καινούργια κεφάλια
   - Η Ύδρα γινόταν πιο μικρή
   - Το κεφάλι γινόταν πέτρα
   - Τίποτα, η Ύδρα είχε μόνο ένα κεφάλι
6. Ποιος ήταν ο Κέρβερος;
   - Ο σκύλος με τα τρία κεφάλια του Άδη
   - Ο βασιλιάς που έδινε τους άθλους
   - Ο ανιψιός που βοήθησε με την Ύδρα
   - Ένας Τιτάνας που κρατούσε τον ουρανό
7. Ποιος από αυτούς τους άθλους είναι παράδειγμα ότι ο Ηρακλής νικούσε και με την εξυπνάδα του;
   - Καθάρισε τους στάβλους με δύο ποτάμια
   - Έπνιξε το λιοντάρι της Νεμέας με τα χέρια
   - Έπιασε τον Κέρβερο χωρίς κανένα όπλο
   - Έπνιξε τα φίδια στην κούνια
8. Ποια πρόταση για τον Ηρακλή είναι σωστή;
   - Γεννήθηκε θνητός και στο τέλος έγινε αθάνατος
   - Ήταν ένας από τους δώδεκα θεούς του Ολύμπου
   - Είναι ιστορικό πρόσωπο που ξέρουμε πότε γεννήθηκε
   - Ήταν Τιτάνας, αδερφός του Προμηθέα

## Ασκήσεις

1. Πώς λεγόταν ο ανιψιός που βοήθησε τον Ηρακλή με την Ύδρα;
2. Γιατί οι αρχαίοι αγαπούσαν τον Ηρακλή περισσότερο από κάθε άλλον ήρωα;
3. Για το λιοντάρι της Νεμέας: «Όταν κατάλαβε ότι τα βέλη δεν το τρυπούσαν, το κυνήγησε με το ρόπαλο. Το λιοντάρι κρύφτηκε σε μια σπηλιά με δύο εισόδους. Ο Ηρακλής έκλεισε με πέτρες τη μία, μπήκε από την άλλη και έπνιξε το θηρίο σφίγγοντας τον λαιμό του με το χέρι.» — Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, 1ος–2ος αι. μ.Χ. Τι έκανε εδώ ο Ηρακλής με τη δύναμή του και τι με το μυαλό του;
4. Ποιος από τους δώδεκα άθλους σου φαίνεται ο πιο δύσκολος, και γιατί;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/history/heracles
