# Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς

> Τρένα, αυτοκίνητα, πλοία, αεροπλάνα: πώς άλλαξαν τη ζωή μας και πώς κυκλοφορούμε με ασφάλεια.

Μελέτη Περιβάλλοντος, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/environment/transport-and-traffic

## Τι θα μάθεις

- Να ξεχωρίζεις τα μέσα συγκοινωνίας από τα μέσα μεταφοράς, σε στεριά, θάλασσα και αέρα.
- Να συγκρίνεις πώς ταξίδευαν οι άνθρωποι παλιά και πώς ταξιδεύουν σήμερα.
- Να εξηγείς ποια προβλήματα φέρνουν τα οχήματα και πώς λύνονται κάποια από αυτά.
- Να κυκλοφορείς με ασφάλεια, και να σκέφτεσαι όσους δυσκολεύονται στον δρόμο.

## Άνθρωποι και πράγματα σε κίνηση

Κάθε μέρα μετακινούνται δύο πράγματα: **άνθρωποι** και **προϊόντα**.

- Τα μέσα που μας πηγαίνουν από τόπο σε τόπο λέγονται **μέσα συγκοινωνίας**:
  το λεωφορείο, το μετρό, το τρένο, το πλοίο της γραμμής.
- Τα μέσα που κουβαλάνε τα προϊόντα, από τα χωράφια και τα εργοστάσια ως τα
  καταστήματα, λέγονται **μέσα μεταφοράς**: το φορτηγό, το βυτιοφόρο, το
  εμπορικό πλοίο.

Και τα δύο κινούνται σε τρεις δρόμους:

- Στη **στεριά**: αυτοκίνητα, λεωφορεία, φορτηγά, τρένα, μετρό, τραμ, ποδήλατα.
- Στη **θάλασσα**: πλοία, ταχύπλοα, καΐκια.
- Στον **αέρα**: αεροπλάνα και ελικόπτερα.

## Άλλοτε και τώρα

Οι παππούδες των παππούδων σου ταξίδευαν πολύ πιο αργά. Από τότε οι άνθρωποι
βελτιώνουν συνέχεια τα μέσα τους, για να πηγαίνουν **πιο γρήγορα**, **πιο
μακριά** και **με περισσότερη ασφάλεια**.

|             | Παλιά                                       | Σήμερα                                             |
| ----------- | ------------------------------------------- | -------------------------------------------------- |
| Στη στεριά  | με τα πόδια, με άλογο ή γαϊδουράκι, με κάρο | με αυτοκίνητο, λεωφορείο, τρένο                    |
| Στη θάλασσα | με καΐκι και πανιά                          | με μεγάλα πλοία με μηχανή                          |
| Στον αέρα   | κανείς δεν πετούσε                          | με αεροπλάνο, σε λίγες ώρες ως την άκρη του κόσμου |
| Τα προϊόντα | στη ράχη των ζώων, σε κάρα                  | σε φορτηγά, τρένα και πλοία                        |

*Πλοίο της γραμμής στο λιμάνι του Πειραιά. Από την ανοιχτή πίσω πόρτα μπαίνουν μαζί αυτοκίνητα με επιβάτες και φορτηγά με προϊόντα: το ίδιο πλοίο είναι μέσο συγκοινωνίας και μέσο μεταφοράς.*

*Διαδραστικό στη σελίδα: Με τι θα πας;*

## Δεν φέρνουν μόνο καλά

Τα μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς κάνουν τη ζωή πιο εύκολη. Φέρνουν όμως και
**προβλήματα**:

- **Ατυχήματα**, όταν κάποιοι είναι απρόσεκτοι ή δεν τηρούν τους κανόνες.
- **Ρύπανση**: τα καυσαέρια λερώνουν τον αέρα, και τα πλοία μπορεί να αφήσουν
  πετρέλαιο ή λάδια στη θάλασσα.
- **Κυκλοφοριακό**: στις μεγάλες πόλεις τα αυτοκίνητα είναι τόσα πολλά, που τα
  πρωινά οι δρόμοι γεμίζουν και η κίνηση σχεδόν σταματάει.

> **Κλειδί**
>
> Κάθε άνθρωπος που αφήνει το αυτοκίνητο και παίρνει το **λεωφορείο**, το
> **μετρό** ή το **ποδήλατο** κάνει τον δρόμο πιο άδειο και τον αέρα πιο καθαρό.
>
> Ένα λεωφορείο με σαράντα ανθρώπους πιάνει στον δρόμο όσο τρία αυτοκίνητα.
> Σαράντα αυτοκίνητα, το ένα πίσω από το άλλο, κάνουν ουρά διακοσίων μέτρων.

## Κυκλοφορούμε με ασφάλεια

Για να κυκλοφορούν όλοι μαζί χωρίς να χτυπήσει κανείς, υπάρχουν κανόνες
γραμμένοι στον **Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (Κ.Ο.Κ.)**. Ισχύουν για όλους.

- Ο **πεζός** περνάει από τη διάβαση, με πράσινο, αφού κοιτάξει αριστερά και δεξιά.
- Ο **οδηγός** σταματάει στο κόκκινο, δεν τρέχει και αφήνει τους πεζούς να περάσουν.
- Ο **ποδηλάτης** φοράει κράνος και κρατάει τη δεξιά άκρη του δρόμου.
- Τα **σήματα** λένε σε όλους τι επιτρέπεται και τι όχι. Τα πιο συχνά τα γνώρισες στη [Β΄ τάξη](/el/dim-2/environment/transport-and-roads).

Έξω από πολλά σχολεία, το πρωί, στέκεται ο **σχολικός τροχονόμος**: σταματάει
τα αυτοκίνητα με τη σήμανσή του για να περάσουν τα παιδιά.

> **Πρόσεχε**
>
> Ο δρόμος δεν είναι ίδιος για όλους.
>
> Ένας ηλικιωμένος περνάει πιο αργά. Όποιος κινείται με αναπηρικό αμαξίδιο
> χρειάζεται **ράμπα** στο πεζοδρόμιο, όχι σκαλί. Ένας τυφλός βρίσκει τον δρόμο
> με τις **ανάγλυφες πλάκες** στο πεζοδρόμιο και τα φανάρια που **ηχούν**.
> Ένα αυτοκίνητο παρκαρισμένο πάνω στη ράμπα του κλείνει τον δρόμο.

> **Θυμήσου**
>
> Τα **μέσα συγκοινωνίας** μεταφέρουν ανθρώπους, τα **μέσα μεταφοράς**
> προϊόντα, σε στεριά, θάλασσα και αέρα.
>
> Φέρνουν ευκολία, αλλά και ατυχήματα, ρύπανση και κίνηση. Οι κανόνες του
> Κ.Ο.Κ. ισχύουν για όλους, πεζούς και οδηγούς.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ένας οδηγός έστριψε δεξιά σε μια διασταύρωση χωρίς να κοιτάξει, και χτύπησε έναν ποδηλάτη που πήγαινε ευθεία. Ευτυχώς κανείς δεν χτύπησε σοβαρά. Τι δεν πρόσεξε ο οδηγός;

1. Πριν στρίψει, ο οδηγός πρέπει να κοιτάξει στον καθρέφτη και πάνω από τον ώμο
   του: εκεί κινούνται συχνά ποδήλατα και μηχανάκια, πολύ κοντά στο πεζοδρόμιο.
2. Ο ποδηλάτης πήγαινε **ευθεία**, άρα είχε προτεραιότητα. Ο οδηγός έπρεπε να
   περιμένει να περάσει.
3. Και ο ποδηλάτης; Αν φορούσε **κράνος** και φωτεινά ρούχα, θα φαινόταν πιο
   εύκολα, και θα ήταν πιο προστατευμένος. Ο κανόνας προστατεύει και τους δύο.

### Παράδειγμα 2: Ο παππούς της Ελένης κινείται με αναπηρικό αμαξίδιο. Τι χρειάζεται ο δρόμος ως τον φούρνο, για να πάει μόνος του;

1. **Πεζοδρόμιο ελεύθερο**: χωρίς τραπεζάκια, γλάστρες ή αυτοκίνητα πάνω του.
2. **Ράμπες** σε κάθε διάβαση, για να κατεβαίνει και να ανεβαίνει χωρίς σκαλί.
3. **Φανάρι που δίνει αρκετό χρόνο** στους πεζούς, γιατί ο παππούς περνάει πιο
   αργά. Ό,τι βοηθάει τον παππού βοηθάει και τη μαμά με το καρότσι του μωρού.

## Ερωτήσεις

1. Πώς λέγονται τα μέσα που κουβαλάνε προϊόντα, όπως το φορτηγό;
   - Μέσα μεταφοράς
   - Μέσα συγκοινωνίας
   - Μέσα ενημέρωσης
   - Μέσα προστασίας
2. Ποιο από αυτά κινείται στον αέρα;
   - Το ελικόπτερο
   - Το ταχύπλοο της γραμμής
   - Το τραμ
   - Το τρόλεϊ
3. Πώς μετέφεραν παλιά τα προϊόντα τους οι αγρότες στη στεριά;
   - Με ζώα και κάρα
   - Με φορτηγά και βυτιοφόρα
   - Με αεροπλάνα
   - Με τρένα
4. Γιατί οι άνθρωποι βελτιώνουν συνέχεια τα μέσα συγκοινωνίας;
   - Για να ταξιδεύουν πιο γρήγορα και με ασφάλεια
   - Για να κάνουν περισσότερο θόρυβο στους δρόμους
   - Για να τα αλλάζουν κάθε χρόνο από βαρεμάρα
   - Για να μην τα χρησιμοποιεί κανείς
5. Ποιο πρόβλημα φέρνουν τα πολλά αυτοκίνητα σε μια μεγάλη πόλη;
   - Καυσαέρια και κίνηση
   - Περισσότερα δέντρα στις πλατείες
   - Πιο ήσυχους δρόμους
   - Λιγότερα ατυχήματα
6. Τι βοηθάει περισσότερο να αδειάσουν οι δρόμοι μιας πόλης;
   - Να παίρνουμε λεωφορείο ή μετρό
   - Να έχει κάθε σπίτι δύο αυτοκίνητα
   - Να πηγαίνουμε παντού με ταξί
   - Να ξεκινάμε όλοι την ίδια ώρα
7. Για ποιους ισχύουν οι κανόνες του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας;
   - Για όλους, πεζούς και οδηγούς
   - Μόνο για τους οδηγούς
   - Μόνο για τα παιδιά
   - Μόνο τις καθημερινές, όχι στις γιορτές
8. Σε τι χρησιμεύει η ράμπα στην άκρη του πεζοδρομίου;
   - Για να περνάει όποιος δεν ανεβαίνει σκαλί
   - Για να παρκάρουν τα αυτοκίνητα
   - Για να κάνουν κόλπα πάνω της τα ποδήλατα και τα πατίνια
   - Για να τρέχει το νερό της βροχής

## Ασκήσεις

1. Πώς λέγονται τα μέσα που μετακινούν ανθρώπους, όπως το λεωφορείο και το τρένο;
2. Γιατί είναι καλύτερο για μια πόλη να πάνε σαράντα άνθρωποι στη δουλειά με ένα λεωφορείο, αντί με σαράντα αυτοκίνητα;
3. Η τάξη του Γιάννη στάθηκε σε έναν δρόμο δίπλα στο σχολείο και μέτρησε τα οχήματα που πέρασαν σε ένα τέταρτο, δύο φορές την ίδια μέρα.

   Οχήματα που πέρασαν σε 15 λεπτά (δικό μας παράδειγμα).

   | Ώρα | Αυτοκίνητα | Μηχανάκια | Λεωφορεία | Ποδήλατα |
   | --- | --- | --- | --- | --- |
   | 8.00–8.15 | $64$ | $15$ | $4$ | $3$ |
   | 11.00–11.15 | $22$ | $6$ | $2$ | $1$ |

   α) Ποια ώρα είχε ο δρόμος τη μεγαλύτερη κίνηση;
   β) Γιατί τότε;
   γ) Ποιο όχημα πέρασε πιο συχνά και τις δύο φορές;
4. Τι θα άλλαζες στον δρόμο έξω από το σχολείο σου, για να φτάνουν τα παιδιά πιο ασφαλή; Εσύ τι λες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/environment/transport-and-traffic
