# Επικοινωνούμε και ενημερωνόμαστε

> Τηλεόραση, εφημερίδες, διαδίκτυο: πώς φτάνουν οι ειδήσεις και πώς τις κρίνουμε.

Μελέτη Περιβάλλοντος, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/environment/media-and-news

## Τι θα μάθεις

- Να λες με ποιους τρόπους επικοινωνούμε, με λέξεις και χωρίς λέξεις.
- Να γνωρίζεις πώς επικοινωνούν όσοι δεν βλέπουν ή δεν ακούν.
- Να ξεχωρίζεις τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και να διαλέγεις το κατάλληλο για αυτό που θέλεις να μάθεις.
- Να βλέπεις τηλεόραση και να μπαίνεις στο διαδίκτυο με κανόνες, και να ελέγχεις μια είδηση πριν την πιστέψεις.

## Επικοινωνούμε με χίλιους τρόπους

Κάθε μέρα λες κάτι σε κάποιον, ακούς, εξηγείς, συμφωνείς, διαφωνείς, λες ένα
αστείο. Αυτό είναι **επικοινωνία**: ανταλλάζουμε σκέψεις, πληροφορίες και
μηνύματα.

Επικοινωνείς **με λέξεις** όταν μιλάς, γράφεις, διαβάζεις ή τραγουδάς. Αλλά
και **χωρίς λέξεις**:

- Με το **βλέμμα**: ένα κοίταγμα λέει «πρόσεξε!».
- Με το **πρόσωπο**: ένα χαμόγελο, ένα συνοφρύωμα.
- Με τα **χέρια** και το σώμα: ένα νεύμα, ένα χειροκρότημα.
- Με **σύμβολα**: το κόκκινο φανάρι λέει «στοπ» χωρίς να μιλάει.

Για να καταλαβαίνεστε, χρειάζεστε κάτι **κοινό**: την ίδια γλώσσα, τα ίδια
σύμβολα. Και μερικούς κανόνες: μιλάει ένας τη φορά, λες τα πράγματα με ακρίβεια,
αλλάζεις τον τόνο της φωνής σου όπου χρειάζεται.

## Όταν η επικοινωνία δυσκολεύει

Κάποιοι άνθρωποι δεν βλέπουν, δεν ακούν ή δυσκολεύονται να μιλήσουν. Οι
άνθρωποι βρήκαν τρόπους να επικοινωνούν και μαζί τους:

- Η **νοηματική γλώσσα** μιλιέται με τα χέρια και το πρόσωπο. Είναι ολόκληρη
  γλώσσα, με τις δικές της λέξεις, και την ελληνική νοηματική τη μαθαίνουν
  και όσοι ακούν.
- Η γραφή **Μπράιγ** διαβάζεται με τα δάχτυλα. Κάθε γράμμα είναι λίγες
  ανάγλυφες κουκκίδες.

*Σελίδα σχολικού βιβλίου σε γραφή Μπράιγ. Δεν έχει καθόλου μελάνι: οι τυφλοί μαθητές διαβάζουν περνώντας τα δάχτυλα πάνω από τις κουκκίδες.*

Και κάτι πιο απλό: ένας παππούς δεν ξέρει πάντα τις λέξεις που λέτε εσείς οι
νέοι. Αν του εξηγήσεις τι σημαίνουν, επικοινωνείτε κι εσείς καλύτερα.

## Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης

Πώς μαθαίνεις τι έγινε στην άλλη άκρη της χώρας, ή του κόσμου; Από τα **Μέσα
Μαζικής Ενημέρωσης**, τα **Μ.Μ.Ε.**: τις εφημερίδες, τα περιοδικά, το
ραδιόφωνο, την τηλεόραση και το διαδίκτυο. Λέγονται «μαζικά» γιατί φτάνουν σε
**πάρα πολλούς ανθρώπους μαζί**.

*Το πρώτο φύλλο της «Γενικής Εφημερίδος της Ελλάδος», τυπωμένο στο Ναύπλιο το 1825. Τότε μια είδηση έκανε μέρες να φτάσει από πόλη σε πόλη. Σήμερα φτάνει στο κινητό σε λίγα λεπτά.*

Μια εφημερίδα έχει **ειδήσεις** από την Ελλάδα και τον κόσμο, αλλά και χρήσιμες
πληροφορίες: τον καιρό, τα φαρμακεία που είναι ανοιχτά την Κυριακή, τα έργα
στους κινηματογράφους. Υπάρχουν και εφημερίδες μόνο για τον τόπο σου (**τοπικές**),
μόνο για τα αθλητικά, ακόμα και **σχολικές**, που τις γράφουν μαθητές.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Πού θα το μάθεις;*

## Μπροστά στην τηλεόραση και στο διαδίκτυο

Η **τηλεόραση** σε ενημερώνει, σου μαθαίνει πράγματα και σε διασκεδάζει. Δεν
είναι όμως όλες οι εκπομπές για παιδιά: κάποιες παίζουν αργά το βράδυ, άλλες
έχουν σκηνές βίας. Καλό είναι να διαλέγεις με τους γονείς σου τι θα δεις και
πόση ώρα, και, όταν γίνεται, να το βλέπετε μαζί και να το συζητάτε.

Το **διαδίκτυο** είναι όλοι οι υπολογιστές του κόσμου ενωμένοι μεταξύ τους, με
καλώδια, τηλεφωνικές γραμμές και δορυφόρους. Και τα σχολεία της Ελλάδας είναι
ενωμένα σε ένα δικό τους δίκτυο, το **Σχολικό Δίκτυο**. Στο διαδίκτυο
επικοινωνείς, ψάχνεις πληροφορίες, βλέπεις εικόνες, παίζεις, με τρεις κανόνες:

- Μπαίνεις με έναν **μεγάλο** κοντά σου, γονιό ή δάσκαλο.
- **Δεν λες** σε αγνώστους το όνομά σου, τη διεύθυνσή σου ή το σχολείο σου, και δεν στέλνεις φωτογραφίες σου.
- Αν κάτι σε **ενοχλήσει** ή σε φοβίσει, το λες αμέσως σε έναν μεγάλο που εμπιστεύεσαι.

## Είναι αλήθεια;

Ό,τι γράφεται δεν είναι πάντα σωστό. Κάποιος μπορεί να κάνει λάθος, ή να γράψει
κάτι ψεύτικο επίτηδες. Μια είδηση που σε εντυπωσιάζει, την ελέγχεις πριν την
πιστέψεις, και πριν τη στείλεις σε άλλους.

> **Κλειδί**
>
> Τρεις ερωτήσεις για κάθε είδηση:
>
> 1. **Ποιος το λέει;** Μια εφημερίδα, ένας δήμος, ή ένα μήνυμα που δεν ξέρεις από πού ήρθε;
> 2. **Το λένε κι άλλοι;** Μια αληθινή μεγάλη είδηση τη λένε πολλά Μ.Μ.Ε.
> 3. **Πότε γράφτηκε;** Μια παλιά είδηση δεν ισχύει απαραίτητα σήμερα.

> **Πρόσεχε**
>
> Ένας **μεγάλος τίτλος** με κεφαλαία και θαυμαστικά δεν κάνει μια είδηση πιο
> αληθινή. Συχνά είναι φτιαγμένος για να σε κάνει να πατήσεις ή να αγοράσεις.
> Διάβασε και το κείμενο από κάτω: κάποτε λέει κάτι πολύ πιο μικρό από τον τίτλο.

> **Θυμήσου**
>
> Επικοινωνούμε **με λέξεις και χωρίς λέξεις**. Νοηματική και Μπράιγ βοηθούν όσους
> δεν ακούν ή δεν βλέπουν.
>
> **Μ.Μ.Ε.**: εφημερίδες, περιοδικά, ραδιόφωνο, τηλεόραση, διαδίκτυο. Τα
> χρησιμοποιείς με κανόνες, και ελέγχεις μια είδηση πριν την πιστέψεις.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ένας φίλος σού στέλνει μήνυμα: «ΑΥΡΙΟ ΚΛΕΙΝΟΥΝ ΟΛΑ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ!!! Στείλ' το σε όλους!» Τι κάνεις;

1. **Ποιος το λέει;** Ο φίλος σου το έλαβε από κάποιον άλλον. Δεν ξέρεις ποιος το
   έγραψε πρώτος.
2. **Το λένε κι άλλοι;** Ρωτάς τη δασκάλα ή τους γονείς σου. Μαζί κοιτάτε τη
   σελίδα του σχολείου ή του δήμου, ή τις ειδήσεις.
3. Αν δεν το λέει κανείς από αυτούς, μάλλον είναι ψέμα. **Δεν** το στέλνεις
   παρακάτω: αλλιώς βοηθάς ένα ψέμα να ταξιδέψει.

### Παράδειγμα 2: Στην πρώτη σελίδα μιας εφημερίδας ένας τίτλος είναι πολύ μεγάλος και πιάνει τη μισή σελίδα, ενώ άλλοι είναι μικροί. Τι σου λέει αυτό;

1. Η πρώτη σελίδα είναι η «βιτρίνα» της εφημερίδας: εκεί μπαίνουν οι ειδήσεις
   που θεωρεί πιο σημαντικές.
2. Ο μεγάλος τίτλος είναι η είδηση που η εφημερίδα θεωρεί **πιο σημαντική** απ' όλες
   εκείνη τη μέρα. Οι μικρότεροι είναι λιγότερο σημαντικές.
3. Μια άλλη εφημερίδα, την ίδια μέρα, μπορεί να βάλει άλλη είδηση μεγάλη. Κάθε
   εφημερίδα διαλέγει· γι' αυτό είναι καλό να διαβάζεις παραπάνω από μία.

## Ερωτήσεις

1. Ποιο από αυτά είναι επικοινωνία χωρίς λέξεις;
   - Ένα χαμόγελο
   - Ένα γράμμα
   - Ένα τραγούδι
   - Ένα τηλεφώνημα
2. Πώς διαβάζουν οι τυφλοί τη γραφή Μπράιγ;
   - Με τα δάχτυλα
   - Με μεγάλα γράμματα
   - Με τα χέρια στον αέρα
   - Με χρώματα
3. Με τι μιλιέται η νοηματική γλώσσα;
   - Με τα χέρια και το πρόσωπο
   - Με σφυρίγματα
   - Με ανάγλυφες κουκκίδες
   - Με δυνατή φωνή
4. Ποιο από αυτά ΔΕΝ είναι Μέσο Μαζικής Ενημέρωσης;
   - Ένα γράμμα σε φίλο
   - Η τηλεόραση
   - Η εφημερίδα
   - Το ραδιόφωνο
5. Θες να μάθεις τώρα αμέσως αν έκλεισαν τα σχολεία λόγω χιονιού. Τι δεν θα σε βοηθήσει;
   - Η χθεσινή εφημερίδα
   - Το ραδιόφωνο
   - Η σελίδα του δήμου
   - Το πρωινό δελτίο ειδήσεων
6. Πώς είναι καλό να αποφασίζεις τι θα δεις στην τηλεόραση;
   - Μαζί με τους γονείς σου
   - Ό,τι παίζει, όσο αργά κι αν είναι
   - Ό,τι βλέπουν οι μεγαλύτεροι φίλοι σου
   - Χωρίς να ρωτάς κανέναν
7. Ένας άγνωστος στο διαδίκτυο σε ρωτάει πού μένεις. Τι κάνεις;
   - Δεν απαντάς και το λες σε έναν μεγάλο
   - Του λες, αφού ρωτάει ευγενικά
   - Του στέλνεις μια φωτογραφία σου
   - Του λες μόνο το σχολείο σου
8. Βλέπεις μια είδηση που σε εκπλήσσει. Ποιο είναι το πρώτο που ελέγχεις;
   - Ποιος το λέει
   - Αν ο τίτλος έχει πολλά θαυμαστικά
   - Πόσοι φίλοι σου το έστειλαν
   - Αν έχει ωραίες φωτογραφίες

## Ασκήσεις

1. Τι σημαίνουν τα αρχικά Μ.Μ.Ε.;
2. Γιατί δεν είναι όλες οι εκπομπές της τηλεόρασης κατάλληλες για παιδιά;
3. Η τάξη του Νίκου ρώτησε τα $28$ παιδιά της από πού μαθαίνουν πιο συχνά τα νέα.

   Οι απαντήσεις των παιδιών, ένα μέσο το καθένα (δικό μας παράδειγμα).

   | Από πού μαθαίνουν τα νέα | Παιδιά |
   | --- | --- |
   | Τηλεόραση | $12$ |
   | Διαδίκτυο | $8$ |
   | Από τους γονείς τους | $5$ |
   | Ραδιόφωνο | $2$ |
   | Εφημερίδα | $1$ |

   α) Από πού μαθαίνουν τα νέα τα περισσότερα παιδιά;
   β) Ποιο μέσο διαλέγουν τα λιγότερα;
4. Ένας συμμαθητής σου θέλει να ανεβάσει στο διαδίκτυο μια φωτογραφία της τάξης, με τα ονόματα όλων από κάτω. Εσύ τι λες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/environment/media-and-news
