# Ζούμε μαζί

> Ομάδες, κανόνες, δικαιώματα και υποχρεώσεις, και ποιος αποφασίζει για τον τόπο μας.

Μελέτη Περιβάλλοντος, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/environment/living-together

## Τι θα μάθεις

- Να αναγνωρίζεις τις ομάδες στις οποίες ανήκεις και τι κοινό έχουν.
- Να εξηγείς γιατί κάθε ομάδα χρειάζεται κανόνες, γραπτούς ή άγραφους.
- Να συνδέεις κάθε δικαίωμα με μια υποχρέωση.
- Να λες ποιος αποφασίζει για τον δήμο σου και ποιος για όλη τη χώρα.

## Ανήκεις σε πολλές ομάδες

Μέσα σε μία μέρα περνάς από πολλές ομάδες:

- Το πρωί, την **τάξη** σου. Θέλει να μάθει.
- Το απόγευμα, την **ομάδα** του μπάσκετ ή τη χορωδία. Θέλει να παίξει καλά.
- Το βράδυ, το **σπίτι**.
- Και όλη μέρα, τη **γειτονιά**, τον **δήμο**, τη **χώρα**.

Κάθε ομάδα έχει κάτι κοινό: τα μέλη της θέλουν **κάτι μαζί**.

## Γιατί χρειαζόμαστε κανόνες

Όταν πολλοί θέλουν κάτι μαζί, πρέπει να **συμφωνήσουν πώς**. Αυτή η συμφωνία
είναι οι **κανόνες**.

- Κάποιοι κανόνες είναι **γραπτοί**: ο κανονισμός του γηπέδου, ο κώδικας
  οδικής κυκλοφορίας, οι νόμοι του κράτους.
- Κάποιοι είναι **άγραφοι**: λες «καλημέρα», περιμένεις τη σειρά σου στο
  φούρνο, δεν βάζεις δυνατά μουσική τα μεσάνυχτα.

Τους άγραφους τους μαθαίνεις βλέποντας τους άλλους.

> **Κλειδί**
>
> Ο κανόνας δεν υπάρχει για να σε σταματήσει. Υπάρχει για να **χωράνε όλοι**.
>
> Ένα παιχνίδι χωρίς κανόνες τελειώνει σε καβγά. Ο κανόνας κάνει το «μαζί» να
> δουλεύει.

## Δικαιώματα και υποχρεώσεις

Κάθε παιδί έχει **δικαιώματα**: να πηγαίνει σχολείο, να έχει φροντίδα και
υγεία, να παίζει, να λέει τη γνώμη του, να το προστατεύουν από τη βία. Τα
γράφει η **Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού** (1989), που την έχει
υπογράψει και η Ελλάδα. Κάθε δικαίωμα φέρνει μαζί του μια **υποχρέωση**.

| Δικαίωμα                           | Η υποχρέωση που πάει μαζί                |
| ---------------------------------- | ---------------------------------------- |
| Να λέω τη γνώμη μου                | να ακούω και τη γνώμη των άλλων          |
| Να παίζω στην παιδική χαρά         | να μην τη χαλάω, για να παίξουν κι άλλοι |
| Να μαθαίνω στο σχολείο             | να μην εμποδίζω τους άλλους να μάθουν    |
| Να περπατάω με ασφάλεια στον δρόμο | να περνάω από τη διάβαση με πράσινο      |

> **Πρόσεχε**
>
> Το δικαίωμά σου σταματάει εκεί που αρχίζει του άλλου. Ακούς μουσική ,
> αλλά όχι ώστε να την ακούει με το ζόρι όλη η πολυκατοικία τα μεσάνυχτα.

## Ποιος αποφασίζει για τον τόπο μας

Η Ελλάδα χωρίζεται σε **δήμους** — σήμερα $332$. Ο δήμος φροντίζει τα κοινά
της πόλης ή του χωριού σου:

- Μαζεύει τα σκουπίδια και καθαρίζει τους δρόμους.
- Φτιάχνει παιδικές χαρές, πάρκα και γήπεδα.
- Ανάβει τα φώτα στους δρόμους.
- Φροντίζει τα κτίρια των σχολείων.

Τον δήμο τον διοικούν ο **δήμαρχος** και το **δημοτικό συμβούλιο**, που τους
διαλέγουν οι κάτοικοι με **εκλογές** κάθε λίγα χρόνια.

*Το Δημαρχείο της Αθήνας, στην πλατεία Κοτζιά. Εδώ δουλεύουν ο δήμαρχος και οι υπηρεσίες του δήμου, και εδώ συνεδριάζει το δημοτικό συμβούλιο. Κάθε δήμος έχει το δικό του δημαρχείο.*

Για **όλη τη χώρα** — μαθήματα, νοσοκομεία, κώδικας των δρόμων — αποφασίζουν η
**Βουλή** και η **κυβέρνηση**. Και τη Βουλή την εκλέγουμε.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ποιος το αποφασίζει;*

> **Θυμήσου**
>
> Η **οικογένεια** αποφασίζει για το σπίτι, η **τάξη** για τη ζωή στην τάξη, ο
> **δήμος** για τον τόπο σου, η **Βουλή** για όλη τη χώρα. Και σε όλα μπορείς να
> πεις τη γνώμη σου.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Στο διάλειμμα μια παρέα παίζει πάντα μπάλα σε όλη την αυλή και τα άλλα παιδιά δεν έχουν χώρο. Πώς λύνεται;

1. Η αυλή είναι **κοινή**, αλλά τη χρησιμοποιούν μόνο μερικοί. Όλα τα παιδιά
   έχουν το ίδιο δικαίωμα να παίξουν: χρειάζεται συμφωνία.
2. Η τάξη συζητάει και ψηφίζει έναν κανόνα: μπάλα στο μισό γήπεδο, ή μπάλα μέρα παρά μέρα.
3. Ο κανόνας γράφεται και κρεμιέται στον τοίχο. Όταν τον αποφάσισαν όλοι μαζί,
   τηρείται πιο εύκολα.

### Παράδειγμα 2: Στην πλατεία της γειτονιάς δεν υπάρχει καθόλου φως το βράδυ. Τι μπορούν να κάνουν τα παιδιά της Γ΄;

1. Πρώτα βρίσκουν **ποιος αποφασίζει**: τα φώτα των δρόμων είναι δουλειά του **δήμου**.
2. Γράφουν μαζί ένα γράμμα  στον δήμαρχο: τι είδαν και γιατί
   είναι επικίνδυνο. Το στέλνουν με τη βοήθεια του δασκάλου.
3. Δεν ψηφίζεις ακόμα, αλλά η φωνή σου μετράει όταν τη λες στον σωστό.

## Ερωτήσεις

1. Τι έχουν κοινό όλες οι ομάδες, από την τάξη ως τη χορωδία;
   - Τα μέλη τους θέλουν κάτι μαζί
   - Τα μέλη τους μένουν στο ίδιο σπίτι
   - Τα μέλη τους έχουν την ίδια ηλικία
   - Τα μέλη τους έχουν ίδιο αρχηγό
2. Ποιος από αυτούς είναι **άγραφος** κανόνας;
   - Περιμένω τη σειρά μου στον φούρνο
   - Σταματάω στο κόκκινο φανάρι
   - Φοράω ζώνη στο αυτοκίνητο
   - Τηρώ τον κανονισμό του γηπέδου
3. Γιατί υπάρχουν οι κανόνες σε μια ομάδα;
   - Για να χωράνε όλοι στο «μαζί»
   - Για να τιμωρούνται τα παιδιά
   - Για να κερδίζει ο πιο δυνατός
   - Για να μη μιλάει κανείς ποτέ
4. Έχεις δικαίωμα να λες τη γνώμη σου. Ποια υποχρέωση πάει μαζί του;
   - Να ακούς και τη γνώμη των άλλων
   - Να λες πάντα ό,τι λέει ο δάσκαλος
   - Να μιλάς πιο δυνατά από τους άλλους
   - Να μη λες ποτέ ότι διαφωνείς
5. Ποιος φροντίζει να μαζεύονται τα σκουπίδια της γειτονιάς σου;
   - Ο δήμος
   - Η Βουλή
   - Το σχολείο
   - Η αστυνομία
6. Πώς αναλαμβάνει ο δήμαρχος;
   - Τον εκλέγουν οι κάτοικοι
   - Τον διορίζει ο Πρωθυπουργός
   - Είναι ο πιο ηλικιωμένος
   - Τον κληρώνουν οι δημότες
7. Ποιος αποφασίζει για κάτι που ισχύει σε όλη τη χώρα, όπως τα μαθήματα του σχολείου;
   - Η Βουλή και η κυβέρνηση
   - Ο δήμαρχος της πόλης
   - Ο σύλλογος γονέων
   - Κάθε τάξη για τον εαυτό της
8. Πού είναι γραμμένα τα δικαιώματα κάθε παιδιού στον κόσμο;
   - Σε μια σύμβαση του ΟΗΕ
   - Στον κανονισμό του σχολείου
   - Σε μια απόφαση του δήμου
   - Πουθενά, είναι άγραφα

## Ασκήσεις

1. Ποιοι διοικούν τον δήμο;
2. Γιατί ένας δρόμος με πολλά αυτοκίνητα χρειάζεται φανάρια;
3. Μια τάξη της Γ΄ στάθηκε δύο πρωινά, από τις 8.00 ως τις 8.15, στη διάβαση έξω από το σχολείο, και μέτρησε.

   Τι μέτρησαν τα παιδιά στη διάβαση του σχολείου (δικό μας παράδειγμα).

   | Μέρα | Πέρασαν με πράσινο | Πέρασαν με κόκκινο | Αυτοκίνητα στη διάβαση |
   | --- | --- | --- | --- |
   | Δευτέρα, χωρίς τροχονόμο | $42$ | $11$ | $6$ |
   | Τρίτη, με τροχονόμο | $55$ | $1$ | $0$ |

   α) Ποια μέρα πέρασαν περισσότεροι με κόκκινο;
   β) Τι άλλαξε την Τρίτη, όταν ήταν εκεί τροχονόμος;
4. Ο δήμος έχει ένα άδειο οικόπεδο στη γειτονιά. Κάποιοι κάτοικοι θέλουν να γίνει πάρκινγκ, άλλοι παιδική χαρά. Εσύ τι λες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/environment/living-together
