# Από πού έρχονται τα τρόφιμα

> Η διαδρομή από το χωράφι και τη θάλασσα ως το πιάτο.

Μελέτη Περιβάλλοντος, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/environment/food-and-farming

## Τι θα μάθεις

- Να λες από ποια πηγή προέρχεται κάθε τρόφιμο.
- Να περιγράφεις τη διαδρομή ενός τροφίμου ως το πιάτο σου.
- Να ξεχωρίζεις τα φρέσκα από τα επεξεργασμένα τρόφιμα.
- Να εξηγείς γιατί τα φρούτα και τα λαχανικά έχουν εποχή.

## Τίποτα δεν ξεκινάει από το ράφι

Στο σούπερ μάρκετ όλα μοιάζουν να υπάρχουν από μόνα τους. Κι όμως, κάθε
τρόφιμο έχει **αφετηρία** και μια διαδρομή.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Από πού έρχεται;*

> **Κλειδί**
>
> Η διαδρομή κάθε τροφίμου έχει τέσσερα στάδια:
>
> **παραγωγή** → **επεξεργασία** → **μεταφορά** → **πώληση**
>
> Σε κάθε στάδιο δουλεύουν διαφορετικοί άνθρωποι.

## Φρέσκο ή επεξεργασμένο

- **Φρέσκο**: μήλο. **Επεξεργασμένο**: χυμός σε κουτί.
- **Φρέσκο**: πατάτα. **Επεξεργασμένο**: πατατάκια.
- **Φρέσκο**: κρέας. **Επεξεργασμένο**: λουκάνικο.
- **Φρέσκο**: ντομάτα. **Επεξεργασμένο**: κέτσαπ.

Η επεξεργασία δεν είναι κακή από μόνη της: και το ψωμί  και
το τυρί  είναι επεξεργασμένα. Το ζήτημα είναι **τι
προστέθηκε** — συνήθως ζάχαρη, αλάτι, λίπος — και τι αφαιρέθηκε.

## Γιατί τα φρούτα έχουν εποχή

Κάθε φυτό καρπίζει όταν βρει τη ζέστη και το φως που θέλει.

- Το καρπούζι θέλει **καλοκαίρι**.
- Το πορτοκάλι, **χειμώνα**.

Ένα φρούτο εκτός εποχής ήρθε από πολύ μακριά ή μεγάλωσε σε θερμοκήπιο. Και
στις δύο περιπτώσεις κοστίζει περισσότερο, σε χρήματα και σε ενέργεια. Κάποια
φρούτα, όπως τα μήλα, κρατάνε μήνες σε μεγάλα ψυγεία.

*Ντοματίνια σε θερμοκήπιο στη Σητεία της Κρήτης. Η διάφανη οροφή αφήνει να μπει το φως και κρατάει μέσα τη ζέστη. Έτσι οι ντομάτες ωριμάζουν και όταν έξω δεν είναι η εποχή τους.*

> **Θυμήσου**
>
> Το φαγητό δεν πετιέται. Ένα πιάτο στα σκουπίδια πήρε μαζί του το νερό του
> χωραφιού, τη δουλειά του αγρότη και τα καύσιμα της μεταφοράς. Μικρότερες
> μερίδες και σωστή φύλαξη βοηθούν πολύ.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Πόσα στάδια χρειάζεται ένα ψωμί από το χωράφι ως το τραπέζι;

1. &#x20;**Παραγωγή:** ο αγρότης σπέρνει και θερίζει το στάρι.
2. **Επεξεργασία:** ο μύλος το αλέθει και το κάνει αλεύρι. Ο φούρναρης ζυμώνει και ψήνει.
3. &#x20;**Μεταφορά:** το αλεύρι ταξιδεύει με φορτηγό ως τον φούρνο.
4. **Πώληση:** ο φούρνος της γειτονιάς πουλάει το ψωμί .
   Τέσσερα στάδια, τουλάχιστον τέσσερα επαγγέλματα.

### Παράδειγμα 2: Τον Ιανουάριο βλέπεις καρπούζι στο ράφι. Τι σημαίνει;

1. Το καρπούζι θέλει πολλή ζέστη για να ωριμάσει. Τον Ιανουάριο στην Ελλάδα δεν
   υπάρχει αυτή η ζέστη.
2. Άρα ήρθε από μια μακρινή χώρα όπου τώρα κάνει ζέστη, ή μεγάλωσε σε θερμοκήπιο.
3. Γι' αυτό είναι ακριβό και συχνά λιγότερο νόστιμο. Το φρούτο της εποχής είναι
   συνήθως φθηνότερο και πιο γευστικό.

## Ερωτήσεις

1. Από πού ξεκινάει το ψωμί;
   - Από το στάρι του χωραφιού
   - Από το γάλα
   - Από τις ελιές
   - Από το εργοστάσιο, χωρίς πρώτη ύλη
2. Από τι φτιάχνεται το τυρί;
   - Από γάλα
   - Από αλεύρι
   - Από λαχανικά
   - Από κρέας
3. Ποια είναι η σωστή σειρά της διαδρομής ενός τροφίμου;
   - Παραγωγή, επεξεργασία, μεταφορά, πώληση
   - Πώληση, μεταφορά, παραγωγή, επεξεργασία
   - Μεταφορά, πώληση, παραγωγή, επεξεργασία
   - Επεξεργασία, παραγωγή, πώληση, μεταφορά
4. Ποιο από αυτά είναι επεξεργασμένο τρόφιμο;
   - Τα πατατάκια
   - Η φρέσκια πατάτα
   - Το μήλο
   - Το καρότο
5. Ποια εποχή ωριμάζει το καρπούζι;
   - Το καλοκαίρι
   - Τον χειμώνα
   - Το φθινόπωρο
   - Όλο τον χρόνο
6. Βλέπεις φράουλες τον Δεκέμβριο. Τι σημαίνει;
   - Ήρθαν από μακριά ή από θερμοκήπιο
   - Άλλαξε η εποχή τους
   - Είναι πάντα φθηνότερες από τις άλλες
   - Είναι πιο νόστιμες
7. Γιατί δεν πετάμε φαγητό;
   - Μαζί του πετάμε νερό, δουλειά και καύσιμα
   - Δεν χωράει στον κάδο
   - Μυρίζει άσχημα
   - Το απαγορεύει ο νόμος σε όλα τα σπίτια

## Ασκήσεις

1. Από τι φτιάχνεται το ελαιόλαδο;
2. Τα πατατάκια φτιάχνονται από πατάτες. Γιατί δεν είναι το ίδιο φαγητό με μια βραστή πατάτα;
3. Ο Γιάννης σημείωσε ποια φρούτα βρήκε στη λαϊκή της γειτονιάς του σε τρεις διαφορετικούς μήνες.

   Τα φρούτα που βρήκε ο Γιάννης στη λαϊκή, τρεις μήνες του χρόνου.

   | Μήνας | Φρούτα στη λαϊκή |
   | --- | --- |
   | Ιανουάριος | πορτοκάλια, μανταρίνια, μήλα |
   | Ιούλιος | καρπούζια, πεπόνια, ροδάκινα |
   | Οκτώβριος | σταφύλια, ρόδια, μήλα |

   α) Ποιο φρούτο βρήκε και τον Ιανουάριο και τον Οκτώβριο;
   β) Θέλεις φρούτο της εποχής τον Ιανουάριο. Τι διαλέγεις;
4. Για κολατσιό μπορείς να πάρεις ένα μήλο ή ένα κουτάκι χυμό μήλου. Τι θα διάλεγες; Εσύ τι λες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/environment/food-and-farming
