# Ο αέρας και ο καιρός

> Ο αέρας δεν φαίνεται, αλλά πιάνει χώρο και σπρώχνει.

Μελέτη Περιβάλλοντος, Γ΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-3/environment/air-and-weather

## Τι θα μάθεις

- Να αποδεικνύεις ότι ο αέρας υπάρχει, πιάνει χώρο και ασκεί δύναμη.
- Να ονομάζεις τα στοιχεία που καταγράφει ένα δελτίο καιρού.
- Να διαβάζεις ένα απλό διάγραμμα βροχόπτωσης.
- Να ξεχωρίζεις τον καιρό από το κλίμα.

## Ο αέρας δεν φαίνεται, αλλά υπάρχει

Πώς αποδεικνύεις κάτι που δεν βλέπεις;

- Το «άδειο» ποτήρι, ανάποδα στο νερό, δεν γεμίζει: ο αέρας **πιάνει χώρο**.
- Φούσκωσε ένα μπαλόνι. Γίνεται σκληρό: ο αέρας **σπρώχνει**.

Κι ένα χαρτί πέφτει αργά: ο αέρας **αντιστέκεται**. Είναι υλικό σαν όλα τα
άλλα, απλώς αόρατο.

> **Κλειδί**
>
> Ένα **δελτίο καιρού** καταγράφει κυρίως τέσσερα πράγματα:
>
> - **Θερμοκρασία**: πόσο ζεστά ή κρύα, σε βαθμούς Κελσίου.
> - **Νέφωση**: πόσο καλυμμένος είναι ο ουρανός.
> - **Άνεμος**: από πού φυσάει και πόσο δυνατά, σε **μποφόρ** (από $0$ ως $12$).
> - **Υετός**: αν πέφτει βροχή, χιόνι ή χαλάζι, και πόσο.

## Ο άνεμος είναι αέρας που μετακινείται

Ο ήλιος  ζεσταίνει το έδαφος, κι εκείνο τον αέρα από πάνω του.
Ο ζεστός αέρας γίνεται **ελαφρύτερος** και ανεβαίνει. Στη θέση του έρχεται
κρύος αέρας από δίπλα. Αυτή η μετακίνηση είναι ο άνεμος .

Το καλοκαίρι η στεριά ζεσταίνεται πιο γρήγορα από τη θάλασσα .
Ο αέρας της ανεβαίνει, και δροσερός αέρας έρχεται από τη θάλασσα: ο **μπάτης**,
σχεδόν κάθε απόγευμα.

Ο άνεμος παίρνει το όνομά του από εκεί **απ' όπου έρχεται**: ο **βοριάς**
έρχεται από τον βορρά.

## Καιρός και κλίμα δεν είναι το ίδιο

|            | Καιρός                       | Κλίμα                             |
| ---------- | ---------------------------- | --------------------------------- |
| Για πόσο   | μία μέρα ή λίγες μέρες       | δεκαετίες                         |
| Παράδειγμα | «σήμερα βρέχει στα Ιωάννινα» | «τα Ιωάννινα έχουν βροχερό κλίμα» |
| Αλλάζει    | συνέχεια                     | πολύ αργά                         |

> **Θυμήσου**
>
> Μια κρύα μέρα τον Ιούλιο **δεν** σημαίνει ότι το κλίμα κρύωσε. Ο καιρός είναι
> μία μέρα· το κλίμα, η συνηθισμένη εικόνα πολλών χρόνων.

## Ένα διάγραμμα βροχής

Η βροχή μετριέται σε **χιλιοστά**: πόσο ψηλά θα ανέβαινε το νερό σε ένα δοχείο
στο ύπαιθρο. Οι στήλες δείχνουν τη βροχή κάθε εποχής για πολλά χρόνια — το
**κλίμα** ενός τόπου.

*Βροχόμετρα σε μετεωρολογικό σταθμό στο Παρίσι. Το δεξί είναι ένα διάφανο δοχείο με χωνί: η βροχή μαζεύεται μέσα, και στις γραμμές του διαβάζεις πόσα χιλιοστά έπεσαν. Το αριστερό μετράει μόνο του.*

*Διαδραστικό στη σελίδα: Βροχή ανά εποχή, σε χιλιοστά*

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Βυθίζεις ανάποδα ένα άδειο ποτήρι σε νερό και το νερό δεν μπαίνει. Γιατί;

1. Το ποτήρι μοιάζει άδειο, αλλά δεν είναι: μέσα του υπάρχει **αέρας**.
2. Ο αέρας πιάνει χώρο και δεν μπορεί να φύγει, γιατί το ποτήρι είναι ανάποδα.
   Το νερό δεν έχει πού να μπει.
3. Γείρε το ποτήρι: φυσαλίδες ανεβαίνουν και το νερό μπαίνει στη θέση τους. Αυτή
   είναι η απόδειξη.

### Παράδειγμα 2: Το δελτίο λέει: 12 βαθμοί, συννεφιά, βοριάς 6 μποφόρ. Τι φοράς;

1. Οι $12$ βαθμοί είναι δροσιά, όχι παγωνιά.
2. Ο δυνατός βοριάς όμως την κάνει να φαίνεται πιο κρύα. Και με συννεφιά μπορεί
   να βρέξει αργότερα.
3. Μπουφάν  που κλείνει καλά, κι ένα αδιάβροχο ή ομπρέλα .

## Ερωτήσεις

1. Τι δείχνει το πείραμα με το ανάποδο ποτήρι μέσα στο νερό;
   - Ότι ο αέρας πιάνει χώρο
   - Ότι το νερό είναι βαρύ
   - Ότι το γυαλί δεν βρέχεται
   - Ότι ο αέρας ζυγίζει περισσότερο από το νερό
2. Τι είναι ο άνεμος;
   - Αέρας που μετακινείται
   - Η ανάσα των δέντρων
   - Νερό που εξατμίζεται
   - Κρύο που κατεβαίνει από τον ουρανό
3. Ποιο από αυτά δεν το λέει ένα δελτίο καιρού;
   - Πόσα αυτοκίνητα θα κυκλοφορήσουν
   - Τη θερμοκρασία σε βαθμούς Κελσίου
   - Από πού φυσάει ο άνεμος και πόσο
   - Αν θα πέσει βροχή, χιόνι ή χαλάζι
4. Ποια πρόταση μιλάει για κλίμα και όχι για καιρό;
   - «Η Κρήτη έχει ήπιους χειμώνες.»
   - «Σήμερα βρέχει στα Χανιά.»
   - «Αύριο θα φυσήξει δυνατά.»
   - «Χθες είχε $30$ βαθμούς.»
5. Γιατί ένα φύλλο χαρτί πέφτει πιο αργά από μια πέτρα;
   - Ο αέρας το φρενάρει περισσότερο
   - Το χαρτί είναι άσπρο
   - Η Γη δεν τραβάει καθόλου το χαρτί
   - Το χαρτί είναι ζωντανό
6. Σε ένα διάγραμμα βροχής, ποια εποχή είναι συνήθως η πιο ξερή στην Ελλάδα;
   - Το καλοκαίρι
   - Ο χειμώνας
   - Το φθινόπωρο
   - Η άνοιξη
7. Μια δροσερή μέρα τον Ιούλιο σημαίνει ότι το κλίμα άλλαξε;
   - Όχι, μία μέρα είναι καιρός, όχι κλίμα
   - Ναι, το κλίμα κρύωσε
   - Ναι, αν κρατήσει δύο ή τρεις μέρες
   - Εξαρτάται από την περιοχή όπου μένει κανείς

## Ασκήσεις

1. Σε τι μετράει τη θερμοκρασία το δελτίο καιρού;
2. Γιατί στη θάλασσα το καλοκαίρι φυσάει σχεδόν κάθε απόγευμα;
3. Η Δανάη κράτησε για μία εβδομάδα ημερολόγιο καιρού, κάθε πρωί στις 8.

   Το ημερολόγιο καιρού της Δανάης, μια εβδομάδα του Οκτωβρίου.

   | Μέρα | Θερμοκρασία | Ουρανός | Άνεμος |
   | --- | --- | --- | --- |
   | Δευτέρα | $18$ °C | ήλιος | λίγος |
   | Τρίτη | $15$ °C | συννεφιά | δυνατός βοριάς |
   | Τετάρτη | $14$ °C | βροχή | δυνατός |
   | Πέμπτη | $19$ °C | ήλιος | λίγος |
   | Παρασκευή | $20$ °C | λίγα σύννεφα | καθόλου |

   α) Ποια μέρα έκανε το πιο κρύο το πρωί;
   β) Ποιες δύο μέρες φύσαγε δυνατός άνεμος;
4. Η τάξη σου θα πάει εκδρομή στο δάσος την Πέμπτη. Το δελτίο λέει βροχή και δυνατό αέρα. Να πάνε ή να αλλάξουν μέρα; Εσύ τι λες;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-3/environment/air-and-weather
