# Πού μπαίνει ο τόνος

> Πάνω στο φωνήεν, ποτέ σε λέξη με μία συλλαβή, και στα κεφαλαία πριν από το γράμμα.

Γλώσσα, Β΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-2/language/stress-rules

## Τι θα μάθεις

- Να γράφεις τον τόνο πάνω στο φωνήεν, και στο ζευγάρι πάνω στο δεύτερο γράμμα.
- Να αφήνεις χωρίς τόνο τις λέξεις με μία συλλαβή, εκτός από το «ή», το «πού;» και το «πώς;».
- Να βάζεις τον τόνο πριν από το κεφαλαίο και να μην τον βάζεις στις λέξεις που είναι όλες κεφαλαία.
- Να ξεχωρίζεις λέξεις που αλλάζουν νόημα με τον τόνο, όπως «πότε» και «ποτέ».

## Από το αυτί στο χαρτί

- κα-ρα-**ΜΕ**-λα → καραμ**έ**λα

Η δυνατή συλλαβή παίρνει **τόνο**. Δες πώς τον γράφεις.

## Ο τόνος κάθεται σε φωνήεν

- μ**ή**λο
- ψ**ά**ρι

Ο τόνος μπαίνει μόνο σε **φωνήεν**: α, ε, η, ι, ο, υ, ω. Ποτέ σε σύμφωνο.

- αι: π**αί**ζω
- ου: λουλ**ού**δι
- ει: **εί**κοσι
- οι: κ**οί**τα

Δύο φωνήεντα, ένας ήχος; Ο τόνος πάει στο **δεύτερο**.

> **Κλειδί**
>
> Ο τόνος κάθεται πάντα σε **φωνήεν**.
>
> Στο ζευγάρι, στο **δεύτερο** γράμμα: π**αί**ζω, λουλ**ού**δι.

## Οι μικρές λέξεις

**με**, **το**, **και**, **να**, **σε**, **θα**: μία συλλαβή, **χωρίς** τόνο.

«**Θα** πάω **με** **τη** μαμά **στο** πάρκο.»

Τρεις μικρές λέξεις όμως θέλουν τόνο:

- Μήλο **ή** μπανάνα; (διαλέγεις)
- **Πού** είναι η μπάλα; (θέση)
- **Πώς** σε λένε; (τρόπος)

&#x20;«**Πού** είναι το σπίτι **που** μένεις;» Το πρώτο ρωτάει, το δεύτερο όχι.

> **Πρόσεχε**
>
> &#x20;«**Η** γάτα κοιμάται.» Άρθρο: **η**, χωρίς τόνο.
>
> &#x20;«Γάλα **ή** χυμό;» Διαλέγεις: **ή**, με τόνο.

## Τα κεφαλαία γράμματα

- **Ό**λγα: ο τόνος **πριν**
- **Εί**κοσι: στο δεύτερο, μικρό
- ΣΧΟΛΕΙΟ: **κανένας** τόνος
- ΚΑΡΑΜΕΛΑ: **κανένας** τόνος

**Ά**ρης, **Έ**λα! Όλη η λέξη κεφαλαία, όπως στις ταμπέλες; Δεν βάζεις τόνο.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Πού κάθεται ο τόνος;*

## Ίδια γράμματα, άλλη λέξη

| Λέξη        | Τι λέει                       |
| ----------- | ----------------------------- |
| **πό**τε;   | Ρωτάει. Πότε έχεις γενέθλια;  |
| πο**τέ**    | Καμία φορά.                   |
| ο **γέ**ρος | Έχει πολλά χρόνια.            |
| γε**ρός**   | Είναι δυνατός.                |

Ίδια γράμματα, άλλος τόνος, **άλλη** λέξη.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ποια λέξη ταιριάζει;*

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Βάλε τους τόνους: «Η Ολγα παιζει με τη γατα.»

1. **Η**, **με**, **τη**: μία συλλαβή, χωρίς τόνο.
2. **Ό**λγα: κεφαλαίο, ο τόνος πριν. π**αί**ζει: ζευγάρι, στο δεύτερο.  γ**ά**τα.
3. **Η Όλγα παίζει με τη γάτα.**

### Παράδειγμα 2: Ο Νίκος έγραψε «Θελεις μηλο η πορτοκαλι;». Πού μπαίνουν οι τόνοι;

1. &#x20; **θέ**λεις, **μή**λο, πορτο**κά**λι.
2. Το «η» εδώ λέει: το ένα ή το άλλο. Γράφεις **ή**.
3. **Θέλεις μήλο ή πορτοκάλι;**

## Ερωτήσεις

1. Πού μπαίνει ο τόνος στη λέξη «παιζω»;
   - Στο ι: παίζω
   - Στο α: πάιζω
   - Στο ω: παιζώ
   - Πουθενά
2. Ποια λέξη γράφεται χωρίς τόνο;
   - και
   - μήλο
   - ψάρι
   - ή, όταν διαλέγεις
3. Ποιο όνομα είναι γραμμένο σωστά;
   - Όλγα
   - Ολγα
   - Ολγά
   - όλγα
4. Ποια πρόταση είναι γραμμένη σωστά;
   - Θέλεις γάλα ή χυμό;
   - Θέλεις γάλα η χυμό;
   - Ή γάτα κοιμάται.
   - Θέλεις γαλά ή χυμό;
5. Η ταμπέλα έχει όλα τα γράμματα κεφαλαία. Πώς γράφεται;
   - ΣΧΟΛΕΙΟ
   - ΣΧΟΛΕΊΟ
   - Σχολείο
   - ΣΧΌΛΕΙΟ
6. «Δεν έχω φάει … καρπούζι.» Ποια λέξη λείπει; {{watermelon}}
   - ποτέ
   - πότε
   - ποτε
   - πότέ
7. «… είναι η μπάλα μου;» Ποια λέξη ξεκινάει σωστά την ερώτηση; {{ball}}
   - Πού
   - Που
   - Πώς
   - Πόυ
8. Ποια λέξη είναι γραμμένη λάθος;
   - κόιτα
   - παίζω
   - ούτε
   - είκοσι
9. Βρες το λάθος στους τόνους: «Πώς σε λένε; Με λένε Ειρήνη και μένω στή Λάρισα.»
   - στή
   - Πώς
   - Ειρήνη
   - Με
10. «Θέλω μήλο, … όχι πράσινο.» Ποια λέξη λείπει; Ο τόνος αλλάζει τη λέξη. {{apple}}
   - αλλά
   - άλλα
   - αλλα
   - άλλά

## Ασκήσεις

1. Βάλε τον τόνο: μπαλα {{ball}}
2. Βάλε τους τόνους: «Η Ειρηνη κοιταζει το λουλουδι.» {{flower}}
3. Γράψε μία πρόταση με τη λέξη «γέρος» και μία με τη λέξη «γερός».
4. Βάλε τους τόνους όπου χρειάζονται: «Που ειναι ο Νικος; Στο σχολειο η στο παρκο;»

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-2/language/stress-rules
