Πού μπαίνει ο τόνος
Πάνω στο φωνήεν, ποτέ σε λέξη με μία συλλαβή, και στα κεφαλαία πριν από το γράμμα.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να γράφεις τον τόνο πάνω στο φωνήεν, και στο ζευγάρι πάνω στο δεύτερο γράμμα.
- Να αφήνεις χωρίς τόνο τις λέξεις με μία συλλαβή, εκτός από το «ή», το «πού;» και το «πώς;».
- Να βάζεις τον τόνο πριν από το κεφαλαίο και να μην τον βάζεις στις λέξεις που είναι όλες κεφαλαία.
- Να ξεχωρίζεις λέξεις που αλλάζουν νόημα με τον τόνο, όπως «πότε» και «ποτέ».
Από το αυτί στο χαρτί
Ξέρεις ήδη να βρίσκεις τη συλλαβή που ακούγεται πιο δυνατά.
Πες «καραμέλα» : κα-ρα-ΜΕ-λα.
Εκεί μπαίνει ο τόνος. Σήμερα μαθαίνεις πώς τον γράφεις σωστά.
Οι κανόνες είναι λίγοι. Θα τους δεις έναν έναν.
Ο τόνος κάθεται σε φωνήεν
Τα φωνήεντα είναι επτά: α, ε, η, ι, ο, υ, ω.
Ο τόνος μπαίνει μόνο πάνω σε αυτά. Ποτέ πάνω σε σύμφωνο.
Στο μήλο κάθεται πάνω στο η. Στο ψάρι κάθεται πάνω στο α.
Κάποιες φορές η δυνατή συλλαβή έχει δύο φωνήεντα που κάνουν έναν ήχο: αι, ου, ει, οι.
Τότε ο τόνος πάει στο δεύτερο γράμμα του ζευγαριού.
| Ζευγάρι | Λέξη | Ο τόνος πάει στο |
|---|---|---|
| αι | παίζω | ι |
| ου | ούτε | υ |
| ει | είκοσι | ι |
| οι | κοίτα | ι |
Οι μικρές λέξεις
Χτύπα παλαμάκια το «με». Ένα μόνο.
Οι λέξεις με μία συλλαβή δεν παίρνουν τόνο: με, το, και, να, σε, θα.
Διάβασε: «Θα πάω με τη μαμά στο πάρκο.»
Οι μικρές λέξεις είναι τέσσερις. Καμία δεν έχει τόνο.
Τρεις μικρές λέξεις όμως παίρνουν τόνο. Τις γράφεις με τόνο για να μην τις μπερδέψεις με άλλες.
| Λέξη | Πότε | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| ή | όταν διαλέγεις ανάμεσα σε δύο | Θέλεις μήλο ή μπανάνα; |
| πού; | όταν ρωτάς για τη θέση | Πού είναι η μπάλα; |
| πώς; | όταν ρωτάς με ποιον τρόπο | Πώς σε λένε; |
Κοίτα αυτή την ερώτηση: «Πού είναι το σπίτι που μένεις;»
Το πρώτο «πού» ρωτάει. Παίρνει τόνο.
Το δεύτερο «που» δεν ρωτάει. Μένει χωρίς τόνο.
Τα κεφαλαία γράμματα
Όταν ο τόνος πέφτει σε κεφαλαίο, τον γράφεις πριν από το γράμμα, πάνω αριστερά: Άρης, Όλγα, Έλα!
Αν η λέξη αρχίζει με ζευγάρι, ο τόνος πάει πάλι στο δεύτερο γράμμα, που είναι μικρό: Είκοσι, Ούτε.
Κάποιες λέξεις γράφονται όλες με κεφαλαία. Τις βλέπεις σε ταμπέλες και σε τίτλους.
Αυτές δεν παίρνουν τόνο: ΚΑΡΑΜΕΛΑ, ΣΧΟΛΕΙΟ, ΠΑΡΚΟ.
| Πώς είναι γραμμένη | Πού μπαίνει ο τόνος | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| όλη με μικρά | πάνω στο φωνήεν | μήλο, είκοσι |
| κεφαλαίο στην αρχή | πριν από το κεφαλαίο | Όλγα |
| κεφαλαίο και ζευγάρι | στο δεύτερο, μικρό γράμμα | Είκοσι |
| όλη με κεφαλαία | πουθενά | ΟΛΓΑ |
Ο Άκης δοκιμάζει
Πες τη λέξη δυνατά και πάτα τη δυνατή συλλαβή. Μετά κοίτα πού ακριβώς κάθισε ο τόνος!
Ίδια γράμματα, άλλη λέξη
Κοίτα αυτές τις δύο λέξεις: πότε και ποτέ.
Έχουν τα ίδια γράμματα. Ο τόνος όμως κάθεται αλλού.
Και λένε άλλο πράγμα.
- πό-τε: ρωτάει για τη μέρα ή την ώρα. «Πότε έχεις γενέθλια;»
- πο-τέ: λέει «καμία φορά». «Ο Γιάννης δεν αργεί ποτέ.»
Το ίδιο γίνεται με το γέρος και το γερός.
- ο γέ-ρος: κάποιος με πολλά χρόνια. «Ο γέρος ψαράς έχει άσπρα γένια.»
- γε-ρός: δυνατός, που δεν σπάει. «Ο πάγκος είναι γερός.»
Ο τόνος λοιπόν δεν είναι στολίδι. Αλλάζει τη λέξη.
Διάβασε την πρόταση και βάλε μέσα τη λέξη. Ποια ταιριάζει εκεί που είναι οι τελείες;
Ας βάλουμε τόνους μαζί
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Βάλε τους τόνους: «Η Ολγα παιζει με τη γατα.»
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Ο Νίκος έγραψε «Θελεις μηλο η πορτοκαλι;». Πού μπαίνουν οι τόνοι;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Τα κατάφερες;
- Να γράφεις τον τόνο πάνω στο φωνήεν, και στο ζευγάρι πάνω στο δεύτερο γράμμα.
- Να αφήνεις χωρίς τόνο τις λέξεις με μία συλλαβή, εκτός από το «ή», το «πού;» και το «πώς;».
- Να βάζεις τον τόνο πριν από το κεφαλαίο και να μην τον βάζεις στις λέξεις που είναι όλες κεφαλαία.
- Να ξεχωρίζεις λέξεις που αλλάζουν νόημα με τον τόνο, όπως «πότε» και «ποτέ».
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Παιχνίδια
Ανοίγει σε δική του σελίδα — εκεί ζει η επανάληψη.