# Αλφαβητική σειρά και λεξικό

> Πώς βρίσκεις μια λέξη ανάμεσα σε χιλιάδες.

Γλώσσα, Β΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-2/language/alphabetical-order

## Τι θα μάθεις

- Να βάζεις λέξεις σε αλφαβητική σειρά, κοιτάζοντας το δεύτερο ή το τρίτο γράμμα όταν το πρώτο είναι ίδιο.
- Να ξέρεις ότι ο τόνος και το κεφαλαίο δεν αλλάζουν τη σειρά.
- Να βρίσκεις στο σωστό γράμμα λέξεις που αρχίζουν με μπ ή ντ.
- Να ψάχνεις στο λεξικό τη λέξη στον ενικό, και το ρήμα με το «εγώ».

## Ένα βιβλίο με χιλιάδες λέξεις

&#x20;Το **λεξικό** σού λέει πώς γράφεται μια λέξη και τι σημαίνει.

Τις λέξεις του τις βάζει σε **αλφαβητική σειρά**: πρώτα το α, μετά το β … στο τέλος το ω.

- **α**στέρι
- **β**άρκα
- **μ**ήλο
- **ψ**άρι

Έτσι μπαίνουν και τα ονόματα της τάξης, και οι επαφές στο κινητό .

## Όταν το πρώτο γράμμα είναι ίδιο

- μ**ή**λο
- μ**π**άλα
- μ**έ**λι

Όλες αρχίζουν από **μ**. Κοίτα το **δεύτερο** γράμμα: **ε**, μετά **η**, μετά **π**.

Σειρά: **μέλι**, **μήλο**, **μπάλα**.

## Κι αν είναι ίδιο και το δεύτερο;

- κά**σ**τρο
- κα**ρ**ότο
- κα**π**έλο

Όλες αρχίζουν από **κα**. Πας στο **τρίτο**: **π**, μετά **ρ**, μετά **σ**.

Σειρά: **καπέλο**, **καρότο**, **κάστρο**.

> **Κλειδί**
>
> Συγκρίνεις **γράμμα γράμμα**. Όσο είναι ίδια, προχωράς στο επόμενο.
>
> Το **πρώτο γράμμα που είναι διαφορετικό** αποφασίζει τη σειρά.

> **Θυμήσου**
>
> Ο **τόνος** και το **κεφαλαίο** δεν αλλάζουν τη σειρά: η **Ά**ννα πάει μαζί με το **α**στέρι.
>
> Και το **ς** είναι σίγμα, όπως το **σ**.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Με τη σειρά του λεξικού*

## Το μπ και το ντ

- **μ**πάλα → στο **μ**
- **ν**τομάτα → στο **ν**

Ακούς έναν ήχο, γράφεις **δύο** γράμματα. Το λεξικό κοιτάζει τα **γράμματα**.

> **Πρόσεχε**
>
> Μην ψάξεις την «μπανάνα»  στο π ή στο β, ούτε την «ντουλάπα» στο τ ή στο δ. Ψάχνεις στο **μ** και στο **ν**.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Σε ποιο γράμμα;*

## Πώς είναι γραμμένη η λέξη στο λεξικό

- τα μήλα → **μήλο**
- τα πουλιά → **πουλί**
- πίνει → **πίνω**
- διαβάζουμε → **διαβάζω**

Τα ονόματα τα βρίσκεις για **ένα**. Τα ρήματα με το **εγώ**.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Βάλε στη σειρά του λεξικού: κότα, καρέκλα, κήπος.

1. &#x20;κ**ό**τα,  κ**α**ρέκλα, κ**ή**πος. Όλες από κ. Δεύτερο γράμμα: **ο**, **α**, **η**.
2. Στην αλφαβήτα: **α** … **η** … **ο**. Σειρά: **καρέκλα**, **κήπος**, **κότα**.

### Παράδειγμα 2: Η Μαρία διάβασε: «Τα πουλιά κελαηδούν.» Θέλει να βρει στο λεξικό τη λέξη «πουλιά». Ποια λέξη ψάχνει, και σε ποιο γράμμα;

1. Τα πουλιά είναι πολλά. Το λεξικό τη γράφει για **ένα**:  **πουλί**.
2. Ψάχνει στο **π**. Μετά κοιτάζει το **ο**, μετά το **υ**, και βρίσκει το **πουλί**.

## Ερωτήσεις

1. Ποια λέξη έρχεται πρώτη στο λεξικό;
   - {{rabbit}} λαγός
   - {{lemon}} λεμόνι
   - {{wolf}} λύκος
   - {{flower}} λουλούδι
2. Οι λέξεις «σπίτι» και «σκύλος» αρχίζουν και οι δύο από σ. Τι κοιτάς για να βρεις ποια έρχεται πρώτη;
   - Το δεύτερο γράμμα
   - Το τελευταίο γράμμα
   - Πού έχει τόνο
   - Ποια είναι πιο μικρή
3. Σε ποιο γράμμα του λεξικού θα βρεις τη λέξη «μπανάνα»;
   - Στο μ
   - Στο β
   - Στο π
   - Στο ν
4. Ποια σειρά είναι σωστή;
   - πόρτα, ποτήρι, πουλί
   - πουλί, πόρτα, ποτήρι
   - ποτήρι, πόρτα, πουλί
   - πόρτα, πουλί, ποτήρι
5. Διαβάζεις «Ο σκύλος τρέχει.» Ποια λέξη ψάχνεις στο λεξικό; {{dog}}
   - τρέχω
   - τρέχει
   - τρέχεις
   - τρέχουμε
6. Θέλεις να βρεις στο λεξικό τη λέξη «τα μολύβια». Ποια λέξη ψάχνεις; {{pencil:3}}
   - μολύβι
   - μολύβια
   - τα μολύβια
   - μολυβάκια
7. Οι επαφές στο κινητό είναι σε αλφαβητική σειρά. Ποιο όνομα είναι πρώτο;
   - Ελένη
   - Εμμανουήλ
   - Εύα
   - Ευτυχία
8. Ποια σειρά είναι σωστή για τις λέξεις «άλογο» και «αλάτι»;
   - αλάτι, άλογο
   - άλογο, αλάτι, γιατί ο τόνος είναι στο πρώτο α
   - Όποια θέλεις, αρχίζουν και οι δύο από α
   - άλογο, αλάτι, γιατί είναι ζώο
9. Η Ελένη βάζει στη σειρά του λεξικού τρεις λέξεις: νύχτα, ντομάτα, νερό. Ποια σειρά είναι σωστή;
   - νερό, ντομάτα, νύχτα
   - ντομάτα, νερό, νύχτα
   - νερό, νύχτα, ντομάτα
   - νύχτα, νερό, ντομάτα
10. Ο κατάλογος της τάξης είναι: Άννα, Γιάννης, Ελένη, Νίκος. Ήρθε ένα καινούργιο παιδί, η Μαρία. Πού μπαίνει το όνομά της;
   - Ανάμεσα στην Ελένη και στον Νίκο
   - Στο τέλος, γιατί ήρθε τελευταία
   - Ανάμεσα στον Γιάννη και στην Ελένη
   - Ανάμεσα στην Άννα και στον Γιάννη, γιατί τελειώνει σε α

## Ασκήσεις

1. Γράψε τις λέξεις με τη σειρά του λεξικού: πουλί, ζάχαρη, ήλιος.
2. Γράψε τις λέξεις με τη σειρά του λεξικού: τυρί, τσάντα, ταξί.
3. Γράψε τις λέξεις με τη σειρά του λεξικού: μπαλόνι, μπανάνα, μπάλα. {{balloon}}
4. Διάβασες: «Τα παιδιά διαβάζουν βιβλία.» {{book}} Ποιες λέξεις ψάχνεις στο λεξικό για το «διαβάζουν» και για το «βιβλία»;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-2/language/alphabetical-order
