# Τα ζώα

> Πώς γεννιούνται και μεγαλώνουν, τι τρώνε, πώς περνούν τον χειμώνα — και τι τους χρωστάμε εμείς.

Μελέτη Περιβάλλοντος, Β΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-2/environment/animals-and-us

## Τι θα μάθεις

- Να ξεχωρίζεις τα ζώα που γεννούν αυγά από εκείνα που γεννούν μικρά.
- Να περιγράφεις πώς φροντίζουν τα ζώα τα μικρά τους.
- Να χωρίζεις τα ζώα σε φυτοφάγα, σαρκοφάγα και παμφάγα, και με το πώς σκεπάζεται το σώμα τους.
- Να εξηγείς πώς περνούν τα ζώα τον χειμώνα και γιατί κάποια κινδυνεύουν.

## Πώς μεγαλώνει ένα ζώο

Κάθε ζώο **γεννιέται**, τρώει, **μεγαλώνει**, κάνει **μικρά**, γερνάει και πεθαίνει.

Δεν γεννιούνται όλα με τον ίδιο τρόπο:

- Κάποια γεννούν **αυγά**. Το μικρό βγαίνει από το αυγό.
- Κάποια γεννούν **μικρά** που τους μοιάζουν, όπως το μοσχαράκι.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Αυγά ή μικρά;*

Ένα ζώο αλλάζει καθώς μεγαλώνει. Η πεταλούδα αλλάζει πιο πολύ από όλα:

**αυγό** → **κάμπια** → **κουκούλι** → **πεταλούδα**&#x20;

Αυτή η μεγάλη αλλαγή λέγεται **μεταμόρφωση**.

## Τα ζώα φροντίζουν τα μικρά τους

- Τα **ταΐζουν**.
- Τα **ζεσταίνουν**.
- Τα **προστατεύουν** από τους εχθρούς.
- Τους **μαθαίνουν** να βρίσκουν τροφή.

Γι' αυτό τα περισσότερα ζώα έχουν **φωλιά**: στο χώμα, σε κλαδιά, σε κουφάλες ή σε σπηλιές. Το σαλιγκάρι και η χελώνα κουβαλούν το σπίτι τους μαζί τους!

*Πελεκάνοι στη λίμνη Κερκίνη, στη Μακεδονία. Οι γονείς ζεσταίνουν τα αυγά και ταΐζουν τα μικρά. Μετά τους μαθαίνουν να ψαρεύουν και να πετούν.*

## Τι τρώνε, και με τι είναι ντυμένα

- **Φυτοφάγα**: τρώνε φυτά.
- **Σαρκοφάγα**: τρώνε άλλα ζώα.
- **Παμφάγα**: τρώνε και φυτά και ζώα.

> **Κλειδί**
>
> Κοίτα τα **μάτια** ενός ζώου.
>
> Το φυτοφάγο τα έχει στο **πλάι**: βλέπει γύρω του αν έρχεται εχθρός. Το σαρκοφάγο τα έχει **μπροστά**: βλέπει καλά το θήραμά του.

Το σώμα τους δεν σκεπάζεται με τον ίδιο τρόπο:

- **τρίχωμα**
- **πούπουλα**
- **λέπια**
- **φολίδες**
- **όστρακο** ή **κέλυφος**

Όλα αυτά τα **προστατεύουν**: από το κρύο, από τα χτυπήματα, από τους εχθρούς.

## Πώς περνούν τον χειμώνα

- Τα **αποδημητικά** πουλιά, όπως το χελιδόνι, φεύγουν το φθινόπωρο για ζεστά μέρη. Γυρίζουν την άνοιξη.
- Κάποια ζώα πέφτουν σε **χειμέρια νάρκη**: κοιμούνται όλο τον χειμώνα, που δεν έχει τροφή.

> **Πρόσεχε**
>
> Η **καφέ αρκούδα**  ζούσε σε όλα τα δάση της Ελλάδας. Σήμερα έχουν μείνει λίγες. Οι άνθρωποι την κυνηγούσαν και χάλασαν τα δάση της.
>
> Είναι **απειλούμενο είδος**: κινδυνεύει να χαθεί για πάντα.

> **Θυμήσου**
>
> Εμείς χρωστάμε στα ζώα **προστασία**. Δεν χαλάμε φωλιές, δεν πειράζουμε άγρια ζώα, φροντίζουμε τα δάση.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ένα ζώο έχει τα μάτια στο πλάι του κεφαλιού. Τι τρώει, μάλλον;

1. Τα μάτια στο πλάι βλέπουν **γύρω γύρω**. Τα χρειάζεται όποιος προσέχει μην τον φάνε.
2. &#x20;Μάλλον είναι **φυτοφάγο**, όπως το κουνέλι.

### Παράδειγμα 2: Γιατί το χελιδόνι φεύγει από την Ελλάδα το φθινόπωρο;

1. &#x20;Το χελιδόνι τρώει έντομα που πετούν. Τον χειμώνα, με το κρύο, τα έντομα λιγοστεύουν.
2. Πετάει λοιπόν σε ζεστά μέρη, όπου έχει **τροφή**, και γυρίζει την άνοιξη.

## Ερωτήσεις

1. Ποιο από αυτά τα ζώα γεννάει αυγά;
   - {{hen}} Η κότα
   - {{cow}} Η αγελάδα
   - {{cat}} Η γάτα
   - {{dog}} Ο σκύλος
2. Τι γίνεται η κάμπια όταν μεγαλώσει;
   - Πεταλούδα
   - Σκουλήκι
   - Πουλί
   - Μένει κάμπια
3. {{bird}} Πώς φροντίζουν τα πουλιά τα μικρά τους;
   - Τα ταΐζουν και τα ζεσταίνουν
   - Τα αφήνουν μόνα από την αρχή
   - Τα στέλνουν να ψάξουν τροφή
   - Τα κρατούν μέσα στο αυγό
4. {{goat}} Η κατσίκα τρώει μόνο χόρτα και φύλλα. Πώς λέγεται ένα τέτοιο ζώο;
   - Φυτοφάγο
   - Σαρκοφάγο
   - Παμφάγο
   - Αποδημητικό
5. {{lion}} Ο λύκος και το λιοντάρι έχουν τα μάτια μπροστά. Σε τι τους βοηθάει;
   - Βλέπουν καλά το θήραμα
   - Βλέπουν πίσω τους
   - Βρίσκουν χόρτα
   - Κοιμούνται τον χειμώνα
6. Με τι σκεπάζεται το σώμα των πουλιών;
   - Με πούπουλα
   - Με λέπια
   - Με φολίδες
   - Με όστρακο
7. {{bear}} Τι κάνει ένα ζώο που πέφτει σε χειμέρια νάρκη;
   - Κοιμάται όλο τον χειμώνα
   - Πετάει σε ζεστά μέρη
   - Τρώει περισσότερο τον χειμώνα
   - Αλλάζει χρώμα
8. Γιατί η καφέ αρκούδα κινδυνεύει να χαθεί από την Ελλάδα;
   - Την κυνηγούσαν και χάλασαν τα δάση της
   - Γιατί δεν τρώει τίποτα
   - Γιατί κοιμάται τον χειμώνα
   - Γιατί πήγε σε άλλη χώρα

## Ασκήσεις

1. {{fish}} Με τι σκεπάζεται το σώμα του ψαριού;
2. Πες ένα ζώο που γεννάει μικρά και ένα που γεννάει αυγά.
3. {{pig}} Το γουρούνι τρώει και καλαμπόκι και σκουλήκια. Είναι φυτοφάγο, σαρκοφάγο ή παμφάγο;
4. {{swallow}} Αν κάποτε τα έντομα δεν λιγόστευαν τον χειμώνα, θα χρειαζόταν να φύγει το χελιδόνι;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-2/environment/animals-and-us
