# Ηλεκτρισμός και ήχος

> Τι δουλεύει με ρεύμα και πώς το χρησιμοποιείς με ασφάλεια, και πώς ταξιδεύει ένας ήχος.

Μελέτη Περιβάλλοντος, Α΄ Δημοτικού. https://www.akademio.gr/el/dim-1/environment/electricity-and-sound

## Τι θα μάθεις

- Να αναγνωρίζεις ποια πράγματα του σπιτιού δουλεύουν με ρεύμα.
- Να λες από πού έρχεται το ρεύμα ως την πρίζα.
- Να ξέρεις τους κανόνες ασφάλειας για την πρίζα και τα καλώδια.
- Να λες πώς κάνουμε οικονομία στο ρεύμα.
- Να εξηγείς ότι ο ήχος γεννιέται όταν κάτι τρέμει και ταξιδεύει ως το αυτί, και να ξεχωρίζεις δυνατό από σιγανό και ψηλό από χαμηλό.

## Τι δουλεύει με ρεύμα

- η **λάμπα**: φως
- η **τηλεόραση**
- το **σίδερο**: ζέστη
- ο **υπολογιστής**

Όλα αυτά θέλουν **ηλεκτρικό ρεύμα**. Το κινητό  το παίρνει από την **μπαταρία**, και τη γεμίζουμε στην πρίζα.

Όταν η προγιαγιά σου ήταν παιδί, πολλά σπίτια δεν είχαν ρεύμα. Διάβαζαν με το φως ενός κεριού .

*Διαδραστικό στη σελίδα: Με ρεύμα ή χωρίς;*

## Από πού έρχεται το ρεύμα

Το ρεύμα φτιάχνεται σε **εργοστάσια**. Φτιάχνεται και από τον **αέρα**  και από τον **ήλιο** .

Ταξιδεύει μέσα σε **σύρματα**, πάνω σε ψηλούς στύλους, και φτάνει στο σπίτι. Βγαίνει από την **πρίζα** .

*Ψηλοί πύργοι κρατούν τα σύρματα του ρεύματος, πάνω σε έναν λόφο. Μέσα από αυτά το ρεύμα ταξιδεύει ως τις πόλεις και τα χωριά.*

> **Πρόσεχε**
>
> Το ρεύμα είναι **επικίνδυνο**.
>
> &#x20;Ποτέ δάχτυλα ή αντικείμενα στην πρίζα.
>
> &#x20;Ποτέ ηλεκτρική συσκευή με **βρεγμένα** χέρια ή δίπλα στο νερό.
>
> &#x20;Καλώδιο κομμένο ή καμένο; Μην το αγγίξεις. Φώναξε έναν **μεγάλο**.

## Κάνουμε οικονομία

Το ρεύμα **πληρώνεται**. Και για να φτιαχτεί, λερώνει συχνά τον αέρα.

- Βγαίνεις από το δωμάτιο; **Σβήσε** το φως.
- Δεν βλέπεις τηλεόραση; **Κλείσ' τη**.
- Τη μέρα, άνοιξε τις κουρτίνες. Ο ήλιος φωτίζει **τζάμπα**.

## Το ταξίδι του ήχου

Ακούμπησε το χέρι στον λαιμό σου και πες «ααα». Νιώθεις κάτι να **τρέμει**;

Ο ήχος γεννιέται όταν κάτι **τρέμει**. Ταξιδεύει μέσα στον αέρα και φτάνει στο **αυτί** σου .

Περνάει και από τον **τοίχο**. Γι' αυτό ακούς τη μουσική του γείτονα.

> **Κλειδί**
>
> &#x20;Κάτι **τρέμει**, ο ήχος **ταξιδεύει**, το αυτί σου τον **πιάνει**.

| Ήχος                 | Πώς είναι          |
| -------------------- | ------------------ |
| μια φωνή που φωνάζει | **δυνατός**        |
| ένας ψίθυρος         | **σιγανός**        |
| ένα πουλάκι          | **ψηλός**, λεπτός  |
| η βροντή             | **χαμηλός**, βαθύς |

> **Θυμήσου**
>
> &#x20;Πολύ δυνατός ήχος **πονάει** τα αυτιά. Χαμήλωσε την ένταση και κράτα απόσταση από τα μεγάφωνα.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ο Γιάννης έφυγε για σχολείο. Το φως στο δωμάτιό του έμεινε αναμμένο. Τι έγινε;

1. &#x20;Η λάμπα έκαιγε όλο το πρωί, χωρίς να τη χρειάζεται κανείς.
2. Χάθηκε ρεύμα **χωρίς λόγο**. Βγαίνεις από το δωμάτιο, σβήνεις το φως.

### Παράδειγμα 2: Η Μαρία χτυπάει ένα τύμπανο στο διπλανό δωμάτιο. Ο Νίκος την ακούει. Πώς έφτασε ο ήχος;

1. Το δέρμα του τυμπάνου **τρέμει** όταν το χτυπάς. Έτσι γεννιέται ο ήχος.
2. Ο ήχος ταξίδεψε μέσα στον **αέρα** και μέσα από τον **τοίχο**, και έφτασε στο αυτί του Νίκου.

## Ερωτήσεις

1. Ποιο από αυτά θέλει ρεύμα για να δουλέψει;
   - {{bulb}} Λάμπα
   - {{candle}} Κερί
   - {{bike}} Ποδήλατο
   - {{kite}} Χαρταετός
2. Πώς φτάνει το ρεύμα από το εργοστάσιο στο σπίτι;
   - Μέσα σε σύρματα
   - Με φορτηγό
   - Μέσα στους σωλήνες του νερού
   - Το φέρνει ο ταχυδρόμος
3. Τι **δεν** κάνουμε ποτέ με την πρίζα {{plug}};
   - Βάζουμε μέσα δάχτυλα
   - Τη βλέπουμε από μακριά
   - Ζητάμε από μεγάλο να βάλει τον φορτιστή
   - Τη δείχνουμε στη δασκάλα αν είναι σπασμένη
4. Βγήκες από το μπάνιο με βρεγμένα χέρια. Θέλεις να ανάψεις το πιστολάκι για τα μαλλιά. Τι κάνεις;
   - Σκουπίζω τα χέρια και φωνάζω μεγάλο
   - Το ανάβω αμέσως μέσα στη μπανιέρα
   - Το βάζω στην πρίζα με βρεγμένα χέρια
   - Το βουτάω στο νερό να καθαρίσει
5. Πώς κάνεις οικονομία στο ρεύμα;
   - Σβήνω το φως όταν φεύγω
   - Αφήνω την τηλεόραση ανοιχτή όλη νύχτα
   - Ανάβω όλα τα φώτα το μεσημέρι
   - Αφήνω τον υπολογιστή ανοιχτό όταν παίζω έξω
6. Πότε γεννιέται ένας ήχος;
   - Όταν κάτι τρέμει
   - Όταν ανάβει το φως
   - Όταν κλείνεις τα μάτια
   - Μόνο όταν βρέχει
7. Γιατί ακούς τη μουσική του γείτονα, ενώ είναι στο δικό του σπίτι;
   - Ο ήχος περνάει από τον τοίχο
   - Τον βλέπεις από το παράθυρο
   - Ο γείτονας σού στέλνει γράμμα
   - Τη μυρίζεις
8. Ποιος ήχος είναι ψηλός και λεπτός;
   - Το τιτίβισμα ενός πουλιού
   - Η βροντή
   - Το μουγκρητό μιας αγελάδας
   - Ένα μεγάλο τύμπανο

## Ασκήσεις

1. Πες δύο πράγματα του σπιτιού που δουλεύουν με ρεύμα.
2. Πες έναν κανόνα ασφάλειας για την πρίζα {{plug}}.
3. Πες έναν σιγανό ήχο και έναν δυνατό.
4. Πέφτει το ρεύμα ένα χειμωνιάτικο βράδυ. Πες δύο πράγματα που δεν θα δουλεύουν.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/dim-1/environment/electricity-and-sound
